uStronie INDEX
Strona zgodna z najnowszą normą XHTML 1.1.: uStronie :. Spis artykułów / CONTENT
forum | chat | księga gości
INDEX Biblia Artykuły Hebrajski

Czy trzeba się bać umarłych?

WIELU ludzi, na wzmiankę o umarłych, nabiera wody w usta. Niektórzy jednak nie tylko nie lubią tego tematu, ale wręcz panicznie się go boją. Nic zatem dziwnego, że na całym świecie spotyka się sporo zwyczajów i obrzędów związanych z lękiem przed zmarłymi. Przyjrzyjmy się dla przykładu zwyczajom panującym w Afryce, na południe od Sahary.

nagrobki

Mieszkanka pewnego miasta zachodnio-afrykańskiego dobrze pamięta, co się działo po śmierci członka jej rodziny. Opowiada: „Krewna regularnie przygotowywała jedzenie dla zmarłego, po czym ostrożnie ustawiała talerz w jego sypialni. Pod jej nieobecność wchodziłam tam i częstowałam się posiłkiem. Gdy wracała, była bardzo szczęśliwa! Wierzyła, że smakołyki spożywa zmarły. Historia się powtarzała, dopóki nie zachorowałam. Straciłam apetyt i nie mogłam nic jeść. Ogromnie się wtedy przestraszyłam. Wielu krewnych doszło do wniosku, że chorobę spowodował zmarły. Według nich musiał się rozgniewać na kogoś z rodziny”.

W tym samym mieście panuje też inny zwyczaj: Kiedy umrze jedno z bliźniąt, nikomu z domowników nie wolno o nim wspominać. A gdy ktoś zapyta o zmarłego, rodzina na ogół odpowiada: „Wyszedł po sól”. Wszyscy są głęboko przekonani, iż wyjawienie prawdy sprowadziłoby śmierć na drugie z bliźniąt.

A teraz wyobraźmy sobie, że umiera mężczyzna, który miał trzy żony. Dzień po pogrzebie szyje się dla nich specjalne białe stroje. W tym samym czasie koło domu stawia się drewniane pomieszczenie kryte strzechą, gdzie wdowy maja się kąpać i ubierać na biało. Poza nimi oraz wyznaczoną pomocnicą nie może tam wejść nikt inny. Wdowy wychodzą z tej szczególnej łaźni osłonięte woalkami. Zakładają też sebe - naszyjnik, który ma je „chronić”. Ceremonialna kąpiel odbywa się w każdy piątek i poniedziałek przez 100 dni. W tym okresie kobiety te nie mogą przyjąć niczego bezpośrednio od mężczyzny. Jeśli któryś chce im coś dać, musi najpierw położyć tę rzecz na ziemi lub na stole. Dopiero wtedy wdowy ją podniosą. Nikomu nie wolno siedzieć ani spać na ich łóżkach. Kiedy wychodzą z domu, muszą zabierać ze sobą specjalną laskę. W ich przekonaniu zabezpieczy je ona przed atakiem nieżyjącego męża. Wdowy stosują się do wszystkich tych wytycznych w obawie, by zmarły się nie rozgniewał i nie zrobił im krzywdy.

Tego rodzaju zwyczaje zakorzeniły się w tej części świata. Panują jednak nie tylko w Afryce.

■ Powszechny strach przed zmarłymi

Encyklopedia Encarta informuje, w jaki sposób wielu ludzi zapatruje się na swych zmarłych przodków: „Uważają, iż zmarli krewni (…) stają się potężnymi istotami duchowymi albo rzadziej - bogami. (…) [Pogląd ten] opiera się na przekonaniu, że przodkowie są aktywnymi członkami społeczeństwa, wciąż zainteresowanymi sprawami żyjących krewnych. Potwierdzają to wierzenia rozpowszechnione wśród ludów zachodnioafrykańskich (…), na wyspach Polinezji i Melanezji (Dobu i Manus), wśród kilku ludów indoeuropejskich (dawni Skandynawowie i Germanie), a zwłaszcza w Chinach i Japonii. Na ogół przodkom przypisuje się wielką władzę - szczególną moc wpływania na bieg wydarzeń i decydowania o pomyślności żyjących krewnych. Do ich głównych zadań należy ochrona rodziny. Uważa się, że pełnią funkcję pośredników między bogiem najwyższym (albo bogami) a ludźmi oraz że mogą nawiedzać żyjących i kontaktować się z nimi przez sny. Wzbudzają strach, a jednocześnie głęboki respekt. Jeżeli są zaniedbywani, potrafią sprowadzić chorobę lub inne nieszczęście. Żywi na różne sposoby kontaktują się ze swymi przodkami - na przykład próbują ich zjednać, zanoszą do nich błagania i prośby albo składają im ofiary”.

Lęk przed umarłymi może doprowadzić do poważnego uszczerbku w budżecie rodzinnym. Osoby głęboko wierzące, że zmarłych trzeba się bać, często urządzają wymyślne ceremonie wymagające przygotowania jedzenia i picia, zwierząt na ofiarę oraz kosztownego stroju.

Ale czy rzeczywiście mamy powody, by się bać zmarłych krewnych i przodków lub okazywać im nabożny szacunek? Co na ten temat ma do powiedzenia Słowo Boże, Biblia?

■ Czy zmarli mogą ci zaszkodzić?

Może zaciekawi cię wiadomość, że Biblia mówi o takich praktykach związanych z lękiem przed umarłymi. Wspomniano o nich w Księdze 5 Mojżeszowej: „Niech nie znajdzie się u ciebie (…) ani zaklinacz, ani wywoływacz duchów, ani znachor, ani wzywający zmarłych; gdyż obrzydliwością dla Jehowy jest każdy, kto to czyni” (5 Mojżeszowa 18:10-12).

Warto zauważyć, iż Jehowa Bóg potępił wymienione zwyczaje. Dlaczego? Ponieważ opierają się na kłamstwie. Największe kłamstwo o zmarłych to twierdzenie, że po śmierci człowieka jego dusza żyje dalej. Na przykład w czasopiśmie The Straight Path tak przedstawiono, co się dzieje z umarłymi: „Śmierć nie jest niczym innym, jak tylko odejściem duszy. (…) Grób jest jedynie miejscem przechowania ciała, a nie duszy”.

Pismo Święte temu przeczy. W Księdze Ezechiela 18:4 czytamy: „Oto dusze wszystkie moje są, jako dusza ojcowska tak i dusza synowska moje są; dusza, która grzeszy, ta umrze” (Biblia gdańska). Również w Księdze Kaznodziei 9:5 Słowo Boże wyjawia, jaki jest stan umarłych: „Wiedzą bowiem żywi, że muszą umrzeć, lecz umarli nic nie wiedzą”. Tłumaczy to, dlaczego posiłki przygotowane dla zmarłego nie znikają, jeśli nie zje ich ktoś z żyjących.

Biblia jednak przedstawia pewną nadzieję dla ludzi przebywających w grobie. Będą mogli znowu żyć! Pismo Święte zapowiada zmartwychwstanie (Jana 5:28-29; 11:25; Dzieje 24:15). Nastąpi ono w czasie wyznaczonym przez Boga. A teraz zmarli spoczywają nieświadomi w grobach — pogrążeni we „śnie” czekają, aż w odpowiedniej chwili Bóg ich ‘obudzi’ (Jana 11:11-14; Psalm 13:4).

Ludzie na ogół boją się tego, czego nie znają. Ale dokładna wiedza uwalnia od bezpodstawnych przesądów. Biblia wyjawia prawdę o stanie tych, którzy znajdują się w grobie. Krótko mówiąc, nie trzeba się bać umarłych! (Jana 8:32).

topPrzebudźcie się nr 15 z 8 sierpnia 1996