Wysuń menu główne / MAIN MENU «•» wysuń / schowaj MENU
uStronie INDEX
Strona zgodna z najnowszą normą XHTML 1.1.: uStronie :. Spis artykułów / CONTENT
forum | chat | księga gości
INDEX Biblia Artykuły Hebrajski

RĘKA — ‘najsprawniejszy narząd’

ręce

NALEŻALO działać natychmiast. Na drodze dojazdowej do szpitala leżała młoda dziewczyna. W następstwie wypadku motocyklowego została przecięta główna tętnica prawej nogi. Lekarz był na miejscu, ale nie miał narzędzi chirurgicznych, żeby zatamować upływ krwi. Co miał począć?
„Posłużyłem się ręką jak kleszczami” — wspomina profesor Napier w swej książce pt. Hands (Ręce). „Ścisnąłem tętnicę kciukiem i palcem wskazującym tak mocno, jak tylko mogłem. W końcu udało mi się obwiązać ją kawałkiem sznurka — niczego innego nie było. Krew przestała tryskać. (…) W takim nagłym wypadku nic nie pomoże tak szybko i skutecznie, jak ręce. Niewielu pacjentów (…) zdaje sobie sprawę, jak dalece ich życie w czasie operacji zależy od właściwej pozycji palca”.

Coś takiego byłoby nie do pomyślenia, gdyby nie staw siodełkowy kciuka (zob. ilustrację). Jest tak skonstruowany, że może wykonywać niemal tyle ruchów, co kulisty staw ramienny, lecz — w odróżnieniu od tego ostatniego — nie potrzebuje wsparcia mięśni, które by go otaczały. Współdziałając więc z opuszkami pozostałych palców, kciuk może wykonywać skomplikowane ruchy.

Spróbuj podnieść coś małego lub choćby przewracać kartki czasopisma bez użycia kciuka. Pewien lekarz z Republiki Południowej Afryki powiedział: „Często zakładam szyny na złamane kciuki; przy ponownym spotkaniu pacjenci zazwyczaj mówią mi, że dotąd nie zdawali sobie sprawy, jak bardzo potrzebny jest kciuk”.

Staw siodełkowy kciuka jest czymś wyjątkowym,
w porównaniu z odpowiednimi stawami
pozostałych palców.
ręka

Ręka ludzka z kciukiem przeciwstawnym do pozostałych palców jest narzędziem o wyjątkowo wszechstronnym zastosowaniu. Bez ręki nie można napisać listu, fotografować, wbić gwoździa, nakręcić numeru telefonu ani nawlec igły. Dzięki rękom, pianiści mogą wykonywać wspaniałe utwory, artyści — malować piękne obrazy, a chirurdzy dokonywać skomplikowanych operacji. Ze względu na krótki kciuk i długie palce, małpy nie mają takiej zręczności manualnej” — czytamy w The New Encyclopœdia Britannica.

Między ręką człowieka a ręką małpy zachodzi jeszcze inna istotna różnica. Mniej więcej jedna czwarta kory ruchowej mózgu ludzkiego ma związek z działaniem mięśni rąk. Kora ruchowa u człowieka, pisze profesor Guyton w Textbook of Medical Physiology (Podręcznik fizjologii), „jest zupełnie inna niż u niższych zwierząt”; dzięki czemu ma on „wyjątkową zdolność posługiwania się ręką, palcami i kciukiem oraz wykonywania nimi niezwykle zręcznych ruchów”.

Poza tym neurochirurdzy odkryli w mózgu ludzkim inny obszar, który nazywają „polem umiejętności manualnych”. Ręka nie byłaby sprawna, gdyby nie receptory czuciowe. Tych mikroskopijnych zakończeń nerwowych jest w ręce ludzkiej, zwłaszcza w kciuku, bardzo dużo. Pewien lekarz powiedział: „Jeśli ktoś choćby w niewielkim stopniu straci czucie w opuszce kciuka, to trudno mu położyć na miejsce małe przedmioty, na przykład śrubki”. Ramiona i przedramiona mają receptory czuciowe innego rodzaju, dzięki którym można skierować ręce do odpowiedniego punktu również w całkowitych ciemnościach. Leżąc nocą w łóżku, możesz się podrapać po nosie, bez obawy, że się przy tym uderzysz w twarz.

Ręka ludzka z kciukiem przeciwstawnym,
do pozostałych palców jest narzędziem
o wyjątkowo wszechstronnym zastosowaniu.
nadzwyczajna sprawnośc ręki ludzkiej

Nawet tak prosta czynność, jak sięgnięcie po szklankę wody, jest godna podziwu. Gdyby ją trzymać za słabo, mogłaby upaść. Gdyby zaś ścisnąć zbyt mocno, można byłoby ją zgnieść i pokaleczyć sobie palce. Jak to się dzieje, że się ją trzyma z właściwą siłą? Rozmieszczone w ręce receptory czucia ucisku przekazują informacje do mózgu, który wydaje odpowiednie instrukcje mięśniom wyciągniętej dłoni i całej kończyny.

Następnie, bez potrzeby kontrolowania tego wzrokiem, delikatnie przyciskasz szklankę do warg. Można w tym czasie oglądać program telewizyjny lub rozmawiać z przyjaciółmi. „Podnoszenie szklanki do ust bez trącania nią twarzy” — pisze dr Miller w książce The Body in Question (Ciało, o którym mowa), „zawdzięczamy niezwykłej zdolności wyciągniętej kończyny do precyzyjnego określania ciężaru, a fakt, że ta szklanka pozostaje na swoim miejscu przy wargach, mimo że w miarę opróżniania jej traci na wadze, świadczy o skrupulatności ciągłego aktualizowania przekazywanych informacji”.

Nic więc dziwnego, że ręka człowieka budzi podziw, jeśli się nad tym zastanowić. „Nawet gdyby nie było żadnych innych dowodów” — napisał słynny uczony Isaac Newton — „sam kciuk przekonałby mnie o istnieniu Boga”. Profesor Napier zaś oświadczył: „Potrafimy wysłać ludzi na Księżyc, ale mimo wszystkich naszych cudów w dziedzinie mechaniki i elektroniki nie potrafimy skonstruować sztucznego palca wskazującego, który by miał czucie i którym można by dawać znaki”. Ręka ludzka, czytamy w The New Encyclopœdia Britannica, jest chyba „najsprawniejszym narządem biologicznym” i „wyróżnia człowieka spośród wszystkich innych żyjących naczelnych”.

wstęp, oko, mózg.
Czytaj Czytaj Czytaj 
topPrzebudźcie się! nr 11 z 8 listopada 1988