Wysuń menu główne / MAIN MENU «•» wysuń / schowaj MENU
uStronie INDEX
Strona zgodna z najnowszą normą XHTML 1.1.: uStronie :. Spis artykułów / CONTENT
forum | chat | księga gości
INDEX Biblia Artykuły Hebrajski
Średniowieczny pogrom Żydzi ginący od miecza — miniatura z Biblii francuskiej, z okresu wypraw krzyżowych, około 1250 roku.

ZBRODNIE chrześcijan nad Żydami
— cząstka faktów

14 lipca 1555 roku, papież Paweł IV wydał bullę Cum nimis absurdum, w której określał warunki utworzenia w Rzymie getta żydowskiego:

„Ponieważ jest głupiem i niestosownem , by Żydzi, których Bóg skazał na wieczną niewolę, mieszkali razem z chrześcijanami […] jako to w Rzymie i innych miastach św. Rzymskiego Państwa mieszkają przy ulicach pryncypialnych, nie noszą odznak hańby i trzymają w swych domach służbę chrześcijańską […] przeto rozkazujemy, że:

  1. Wszyscy Żydzi winni mieszkać w jednej dzielnicy, a jeśli ta nie wystarcza, w kilku obok siebie położonych.
  2. Ulica, względnie kwartał żydowski, mają być otoczone murem i winny mieć tylko jedno wejście; nadto może się tam znajdować tylko jedna synagoga, wszystkie inne winny być zburzone.
  3. Swe posiadłości za kwartałem żydowskim mają Żydzi odsprzedać chrześcijanom.
  4. Wznawia się dawny przepis, by mężczyźni nosili żółte kapelusze, a kobiety żółte welony.
  5. Zabrania się trzymania służby chrześcijańskiej w domach żydowskich.
  6. Zabrania się im wszelkiego handlu nawet żywnością; Żydom wolno handlować jedynie starzyzną.
  7. Księgi handlowe winny być prowadzone jedynie w języku włoskim i to literami łacińskimi.
  8. Żydom-lekarzom nie wolno wykonywać praktyki u chrześcijan.”

• EKSTERMINACJA
— polityka zmierzająca do wytępienia określonych grup ludności z powodu ich przynależności do innej rasy, religii lub narodowości.

• ANTYSEMITYZM
— ideologia, prąd polityczny, zespół przesadów, uzasadniających wroga postawę wobec Żydów; związany z formowaniem się koncepcji. nacjonalizmu, bazował na tradycji nauczania Kościoła katolickiego w duchu antyjudaizmu; odwołuje się do rasizmu. W szerszym znaczeniu — to okreslenie wrogiej postawy, agresji słownej lub fizycznej, nieprzychylnych sądów i uprzedzeń wobec Żydów. Antysemityzm stał się głównym ideologicznym fundamentem Holokaustu.

palenie heretyckich ksiąg Palenie ksiąg żydowskich i pism heretyckich, nadzorowane przez dominikanów. Obraz malarza hiszpańskiego, Pedro Berruguete'a, XV w. Palenie ksiąg żydowskich, w tym głównie Talmudu, nakazywał już synod w Toledo, który odbył się w 681 roku.

• GETTO
Idea przymusowego zamykania Żydów za murami gett po raz pierwszy wprowadzona została w 1462 roku we Frankfurcie. Następnie pomysł ten przyjął się także w innych miastach Europy Zachodniej, szybko stając się normą postępowania w stosunku do Żydów. W przeciwieństwie do gett hitlerowskich, ówczesne getta zakazywały opuszczania ich murów jedynie w nocy. Jednak przyłapanie Żyda poza murami getta bez specjalnego znakowania, groziło nawet śmiercią.

mord rytualny Przedstawienie mordu rytualnego, dokonanego rzekomo przez Żydów na chrześcijańskim chłopcu. Obraz nieznanego artysty z Muzeum Okręgowego w Jarosławiu — pierwsza połowa XVIII wieku.
mord rytualny Niemiecka miniatura z 1493 roku, przedstawiająca mord rytualny na Szymonie z Trydentu, dokonany rzekomo przez Żydów w 1475 roku. Scena ta będzie później wielokrotnie powielana w późniejszych wiekach, przy okazji posądzeń Żydów o dokonanie mordu rytualnego.

• OSKARŻENIA O RYTUALNE MORDY
Od XII wieku pojawiły się w chrześcijańskiej Europie nowe argumenty, mające uzasadniać nienawiść do Żydów. Były nimi oskarżenia o mordy rytualne i profanację hostii.

Przesąd o mordzie rytualnym był fałszywym przekonaniem o tym, że Żydzi zabijali chrześcijańskie dzieci w celu uzyskania krwi, celem użycia jej do pieczenia przaśnego chleba (macy) z okazji święta Paschy. Zarzut ten opierał się na całkowitej nieznajomości żydowskich praw i zwyczajów religijnych, był jednym z przekonań utrwalających nienawiść do Żydów, o podłożu religijnym.
zdjęcie-1
zdjęcie-2
zdjęcie-3

Pierwsze oskarżenie o popełnienie mordu rytualnego padło w 1144 roku w Norwich w Anglii, gdzie odnaleziono zwłoki chłopca o imieniu William ze śladami ukrzyżowania i przebitym lewym bokiem. Ciało złożono w tamtejszej katedrze. Wkrótce lokalny biskup uznał Williama za świętego, a odpowiedzialnością za zabicie dziecka obarczył Żydów. Podobne oskarżenia pojawiały się i w innych miastach Anglii, a także we Francji i krajach niemieckich.

Dużą rolę w rozpowszechnianiu oskarżeń o mordy rytualne odegrali chrześcijańscy duchowni, tworzący miejsca kultu przy grobach — rzekomo zamęczonych przez Żydów — dzieci chrześcijańskich. Z czasem rosła ich popularność w Europie, przyczyniając się do rozprzestrzeniania oskarżeń o mord rytualny w różnych krajach. W początkach XV wieku dotarły one również do Polski. O uprowadzeniu i zamordowaniu przez Żydów dziecka chrześcijańskiego w Krakowie w 1407 roku pisał Jan Długosz w swej kronice:
„Gdy kanonik wiślicki, mistrz Budek, po wygłoszeniu kazania do ludu w kościele św.Barbary, miał schodzić z ambony, powiedział, że kartka, która położono na ambonie, zawiera prośbę i napomnienie, żeby ogłosił ludowi pewne nowe wydarzenie, straszny występek […] Ta prośba zaś zawierała wiadomość, iż Żydzi mieszkający w Krakowie, zabiwszy poprzedniej nocy chrześcijańskie dziecko, w jego krwi czynili bezbożne niegodziwości…” Natomiast pierwsze na ziemiach polskich oskarżenie o popełnienie mordu rytualnego zostało sformułowane przed sadem w Rawie Mazowieckiej w 1547 roku.

Na szczęście, nie wszyscy władcy dali się się omamić wpływom tej religijnej nagonki na Żydów. Stefan Batory w 1576 r. o nieuzasadnionych oskarżeniach Żydów o mord rytualny tak rozporządził:
Roku Bożego 1576, My Stefan z łaski Bożej Król Polski, Wielki Książę Litewski […] oznajmujemy to wszem i wobec, i komu to wiedzieć należy i potrzeba: skoro do nas i do uszu naszych rzeczy dziwne a zaprawdę potąd przez nas nie słyszane doszły, o zabijaniu przez żydów dzieci chrześcijańskich […] toż urzędnicy nasi największej dołożyli pilności, a po przyzwaniu żydów rzecz z obu stron świadkami i dowodami wyświęconą była, zaczem okazało się, że nie tylko nijakiej winy, ale i podejrzenia o czyn na żydach być nie może. […] żydzi, którzy nad wątpliwość niewinności swej dowiedli, srodze użalali się przed nami, ze z przyczyny onego pospolitego mniemania, a jakoby krwi chrześcijańskiej potrzebując, chrześcijańskie dzieci zwabiali i zabijali, a także jakoby Przenajświętszy Sakrament używali i kupowali od chrześcijan a zeń krew ludzką wyciskali, że więc za takowym powodem nie tylko rozliczne cierpią prześladowania, ale nie raz w życia niebezpieczeństwo popadają, owszem, męki i pastwienia rozliczne a nawet śmierć srogą ponoszą, jako zaś niesprawiedliwie i jako niezasłużenie, dekretami i przywilejami poprzedników naszych wykazowali. […]
Zatem: Ktoby o one rzeczy żydów pomawiał, karanym ma być jako potwarca, ktoby zaś skarzył przed sędzią i dla tej przyczyny skarge główną przeciw żydowi wnosił, ten poenta talionis, czyli na gardle karanym będzie.

scenka z kościoła w Urbino scenka z kościoła w Urbino scenka z kościoła w Urbino Trzy z sześciu tablic dolnej części ołtarza (pradella) z kościoła w Urbino, przedstawiające profanację hostii.

• Pierwsza tablica przedstawia żydowskiego piekarza, kupującego skradzioną hostię.
• Druga — żydowską rodzinę przestraszoną widokiem wypływającej krwi z palonej przez nich hostii. W tym czasie do pokoju włamują się żołnierze.
• Trzecia tablica przedstawia całą rodzinę żydowską płonącą na stosie.

Czy nie uważasz, iż przy takich scenkach, szczególnie, gdy umiejscowione są w kościele, nie powinna być dołączona tablica, wyjaśniająca historyczny fałsz tych przedstawień?


• OSKARŻENIA o profanację hostii
Oskarżenia o profanację hostii pojawiły się wraz z rozwojem kultu Eucharystii i ustanowienia w 1264 roku przez papieża Urbana IV święta Bożego Ciała.

Jedno z pierwszych posądzeń o profanację hostii miało miejsce w Paryżu w roku 1290, i stało się wzorem dla większości późniejszych oskarżeń. Według oskarżenia paryskiego, lichwiarz żydowski, Jonathan, obiecał zadłużonej u niego chrześcijance zwrócić zastawioną odzież świąteczną w zamian za dostarczenie hostii. Pragnął zobaczyć ukrytą w opłatku krew Chrystusa. Hostia była przez niego nakłuwana — co spowodowało krwawienie, a także rozdzierana i gotowana w oliwie. Pomimo tych wszystkich okrutnych działań, nie uległa ona zniszczeniu, odnawiając się za każdym razem. Cuda te spowodowały konwersję żony i syna Jonathana.

Legenda paryska stała się popularna poza granicami Francji; inspirowała wiele oskarżeń o profanację hostii, szczególnie w krajach niemieckich. Dla gmin żydowskich takie oskarżenia były szczególnym zagrożeniem, bowiem chrześcijanie wierzyli, iż przestępstwo przeciw hostii jest skierowane bezpośrednio przeciwko Bogu, obecnemu w Eucharystii, za co groziła kara dla całej ludzkości. To przekonanie popychało do rozprawienia się z „mordercami Boga”, w nadziei, że Jego gniew odwróci się od chrześcijan.

Odpowiedzialnością za zbrodnie profanacji obarczano jednostki, lecz przede wszystkim całą społeczność żydowską. Z plebsu miejskiego i chłopów formowano oddziały zbrojne, które pod wodzą samozwańczych często przywódców napadały na gminy żydowskie. Kres oskarżeniom o profanację hostii w państwach niemieckich przyniosła reformacja.



tułaczka Żydzi — stale wypędzani stali się narodem wiecznych tułaczy.

• WYSIEDLENIA
Częstą praktyką restrykcyjną wobec Żydów w Europie były przymusowe wysiedlenia, których podłożem były kwestie religijne, zazdrość i chęć szybkiego wzbogacenia się (przy okazji zagrabiano żydowski majątek). W ciągu XIII i XIV wieku Żydzi zostali wygnani z Anglii (1290), Francji (1306 i 1394), Austrii (1420), Hiszpanii (1492) i Portugalii (1497).

Czasem niektóre wypędzenia wstrzymywano, kiedy władcy zdali sobie sprawę z przydatności ekonomicznej Żydów. Bywało tez tak, iż władcy zapraszali Żydów do siebie, by ożywić gospodarczo kraj. Tak stało się w przypadku Polski za czasów Kazimierza Wielkiego, czy też Turcji, której sułtan, wystosowując zaproszenie dla Żydów wypędzonych z Hiszpanii, dziwił się głupocie hiszpańskiego króla, iż pozbywa się takiego bogactwa. W istocie miał rację — po wygnaniu Żydów z Hiszpanii, po tzw. Złotym Wieku tego kraju, nastał okres wielowiekowej ciemnoty, szalejącej inkwizycji i krachu ekonomicznego, ze skutkami odczuwalnymi nawet na początku XX wieku.


antysemityzm Austriaccy faszyści, zachęcani przez swych niemieckich towarzyszy, zmuszają wiedeńskich Zydów do czyszczenia ulic. Temu poniżaniu godności człowieka zawsze przyglądały się tłumy gapiów — mieszkańców Wiednia, wśród których były dzieci i młodzież.

getto getto Żydowskie dzieci — ofiary głodu. Zdjęcie wykonał niemiecki żołnierz fotoamator, Heinrich Jöst. Będąc w Warszawie, spacerował po getcie i fotografował scenki z życia codziennego.

antysemickie napisy Na pomnikach i murach domów wielu miast Europy, antysemickie napisy nie nalezą do rzadkości.
„Niegodni, by być częścią nowej Europy” — głosi neohitlerowski slogan na pomniku ku czci żydowskich ofiar Holocaustu, na przedmieściach Paryża.

antysemickie napisy Również w polskich miastach zobaczyć można antysemickie graffiti lub hasła. To zdjęcie wykonano w latach dziewięćdziesiątych w Krakowie.

Antysemickie napisy Wrocław Antysemickie napisy we Wrocławiu.

Pruchnik — Wielki Piątek Zdjęcie przedstawia kościelną uroczystość Wielkiego Piątku w Pruchniku. Jest to tradycyjna ceremonia biczowania kukły Judasza. W roku 2001, na worku, obrazującym Judasza — zamieniono jedną literkę — zamiast Juda (od: Judasz), jest Jude (Żyd). I tak mamy prymitywny pokaz współczesnego polskiego antysemityzmu, co gorsza, z udziałem małych dzieci.

antysemickie napisy — Gdańsk   antysemickie napisy — Gdańsk Antysemickie napisy w Gdańsku, rok 2003
(ulica Polanki).

Masakry Żydów w dobie wypraw krzyżowych

W dobie wypraw krzyżowych popularnym stał się pogląd, iż nie trzeba jechać do Ziemie Świętej, skoro niewierni są na miejscu. Tymi niewiernymi byli, oczywiście, Żydzi.

Po ogłoszeniu w 1096 roku przez papieża Urbana II wezwania do pierwszej krucjaty wybuchły krwawe zamieszki antyżydowskie w dolinie Renu. W Spirze krzyżowcy splądrowali i ograbili dzielnicę żydowską, mordując 11 Żydów. W Wormacji zabito ich 800. Podobny los spotkał żydowskich mieszkańców Moguncji, Kolonii, Trewiru, Ratyzbony, Bambergu, Pragi i innych miast, leżących na trasie przemarszu krzyżowców.

cmentarz w Wormacji Cmentarz żydowski w Wormacji, w Niemczech — świadectwo masakry, podczas pierwszej krucjaty.

Druga wyprawa krzyżowa w 1146 roku pociągnęła za sobą podobne nieszczęścia. Piotr Czcigodny, opat Cluny, oświadczył: „Po cóż wyprawiać się na koniec świata, ponosząc wielkie straty w ludziach i pieniądzu, by zwalczać Saracenów, kiedy pozwalamy żyć wśród nas innym niewiernym, po tysiąckroć bardziej winnym wobec Chrystusa niż mahometanie”.

Do masakrowania Żydów nakłaniali wędrowni kaznodzieje w Kolonii, Spirze, Moguncji. Rozruchy szybko przeniosły się na teren Francji i Anglii. Podobne wydarzenia powtarzały się przy każdej następnej wyprawie. Fanatyczny tłum, podburzony przez kaznodziejów, grabił i niszczył majątki, warsztaty pracy, a żydowskich właścicieli mordował.

Prześladowania ze strony krzyżowców wzmacniały wśród wyznawców judaizmu poczucie jedności i odrębności. Były też jedną z przyczyn ich migracji do Europy Wschodniej. Znajdowali schronienie na ziemiach gościnnego wtedy państwa polskiego.

Podczas wypraw krzyżowych Żydzi mogli wybierać: nawrócić się na chrześcijaństwo albo umrzeć. W 1492 roku wygnano ich z Hiszpanii. Gdyby jednak przyjęli chrzest, mogliby pozostać w kraju. W średniowieczu Żydów, którzy odmówili chrztu topiono w rzekach.

W Portugalii tysiące żydowskich dzieci przemocą odebrano rodzicom i oddano na wychowanie chrześcijanom. Wiele z tych dzieci znalazło się w klasztorach. Inkwizytor Jan Capistrano, zwany biczem na Żydów, zachęcał do atakowania tych, którzy odmówili przyjęcia chrztu. W 1555 roku papież Paweł IV pozbawił Żydów, którzy nie zaakceptowali chrześcijaństwa, prawa handlowania.

Przez wszystkie minione stulecia chrześcijanie usiłowali przemocą nawracać Żydów. Zamiast służby miłości, wyznawcy Chrystusa oferowali im nietolerancję i prześladowanie; dochodziło do pogromów, torturowania, bicia, wieszania, palenia na stosach. Chrześcijanie obiecywali niebo, a zgotowali im piekło na ziemi. Nie dziwmy się więc, że słowo „krucjata” ewangelizacyjna do dziś wywołuje opór i lęk. Nie dziwmy się, że z takim trudem dociera do żydów prawda o zbawieniu w Jezusie, najszlachetniejszym przedstawicielu ich narodu.

Chrześcijanie podejmowali próby, aby żydzi znaleźli się wśród usprawiedliwionych, uświęconych i zbawionych przez obmycie krwią Jezusa, jednak jedyną krwią, która ich obmywała, była ich własna. Ci, którzy ich prześladowali, torturowali i zabijali, byli zwykle uznawani za gorliwych chrześcijan, mających w szczególnej czci krzuż Pański. Ci ludzie śpiewali pobożne pieśni, dawali jałmużnę, regularnie uczęszczali do kościoła. Czy naprawdę byli chrześcijanami?

Historia uczy, że życie, nauka i działalność misyjna tych, którzy przedstawiali się jako naśladowcy Jezusa, zasadniczo różniła się od postępowania ich Mistrza. Gdy Jezus starał się przy studni Jakuba pozyskać Samarytankę dla Królestwa Bożego, nie wymachiwał mieczem nad jej głową.

Czy o chrześcijanach można powiedzieć, że byli takiego „usposobienia, jakie było w Chrystusie” (Filipian 2:5), gdy represjonowali i wypędza li Zydów oraz palili ich synagogi? Czy Jezus skazywał Żydów na śmierć dlatego, że odmówili chrztu, albo wydawał dekrety, zmuszające do uczęszczania na cotygodniowe nabożeństwa? Czy na tym polega podobieństwo do Mistrza, aby odbierać rodzicom dzieci albo narzucać ekonomiczne czy społeczne sankcje? Jak odnieść się do zbrodni holocaustu, czy wciąż aktualnych postaw antysemickich, których przejawem są hasła typu Jude raus? Ile Ducha Chrvstusowego jest w komitetach do spraw zwalczania „sekt”? Jeśli wypowiada się ideologiczną wojnę i zniesławia inaczej wierzących, to jesteśmy już tylko o krok od represji pochodzących z mroków średniowiecza.

Synod w Orleanie w 538 roku zabronił w Wielki Tydzień pokazywać się Żydom na ulicach. Synod w Szabolcs w 1092 roku zabronił im pracy w niedzielę. Synod w Trullanic a 692 zabronił korzystania z usług lekarzy żydowskich. Synod w Toledo w 679 roku nakazał zamykać Żydów w gettach i palić ich książki religijne.

Historia uczy i ostrzega. Jezus błogosławił miłosiernych i „pokój czyniących”. Niestety, w Jego imieniu torturowano, palono i mordowano tysiące żydów i chrześcijan. W Rameru, we Francji, rabin Jakub Tam został zasztyletowany. Otrzymał pięć ciosów w głowę jako karę za pięć ran zadanych Chrystusowi. Oto jak chrześcijanie wypełniali testament Mistrza z Nazaretu: „Jeśli odpuścicie ludziom ich przewinienia, odpuści i wam Ojciec wasz niebieski” (Mateusza 6:14). Gdy Jego ręce i stopy przybito do krzyża, a na głowę wciśnięto cierniową koronę, wyszydzony i wzgardzony nie zapowiadał zemsty, nie oskarżał tłumu. Nie nawoływał do mordowania Żydów, poniżania ich w kazaniach i publikacjach, palenia ich synagog, wydawania dekretów przeciwko nim, lecz modlił się: „Ojcze, odpuść im, bo nie wiedzą, co czynią” (Łukasza 23:34).

Mimo że chrześcijaństwo tak często samo pozbawiało się blasku, to równocześnie kształtowało chrześcijan podobnych do Jezusa. Przez wieki wielu wyznawców Chrystusa było podobnych do swego Mistrza. Służyło innym, także Żydom, ryzykując własnym życiem. Jednak w zdecydowanej większości Kościół kształtował takich ludzi jak papież Paweł IV, który siłą wtrącał Żydów do gett; jak Piotr z Cluny, który błagał króla Ludwika VII, aby mordował Żydów; jak Tomasz de Torquemada, wielki hiszpański inkwizytor; jak Radulph, francuski mnich, który inspirował wystąpienia tłumów przeciwko Żydom.

Czy prześladowcy inaczej wierzących byli naprawdę chrześcijanami?

STANISŁAW NIMICZ — fragment artykułu, który ukazał się na łamach „FAKTÓW i MITÓW” nr 8 z 26 lutego 2004 roku.


Zarzut bogobójstwa — „Żydzi zamordowali Jezusa”

Żydzi Żydzi w charakterystycznych szpiczastych czapkach (chrześcijanie wierzyli, że ukrywają pod nimi rogi), przybijający Jezusa do krzyża
[fresk z Landau, 1500 rok]

Częstą, spotykaną również i w dniu dzisiejszym, przyczyną niechęci chrześcijan do wyznawców judaizmu stawały się oskarżenia Żydów o ponoszenie winy za ukrzyżowanie Chrystusa. Przeświadczenie to Kościół podpiera na Ewangelii wg Mateusza, gdzie napisano: „A cały lud zawołał: «Krew Jego na nas i na dzieci nasze»” (Mateusza 27:25).

W III wieku naszej ery wielki filozof wczesnochrześcijański, Orygenes z Aleksandrii, w swoim komentarzu do tej ewangelii napisał: „Oni [Żydzi] są zatem winni nie tylko krwi proroków, lecz także krwi Chrystusa […] po wszystkie ich pokolenia, aż po kres czasów”.

Przez stulecia wybitni myśliciele, pośród których byli biskupi i teologowie (m.in. Tertulian, św.Augustyn) interpretowali ten niesławny tekst jako zapowiedź kary, spadającej na Żydów za ukrzyżowanie Chrystusa.

Oskarżenie Żydów o śmierć Jezusa jak żadne inne wywarło ogromny wpływ na stosunek chrześcijan do tej narodowości. Przez prawie 2000 lat ta absurdalna, przechodząca z pokolenia na pokolenie odpowiedzialność zbiorowa, wykorzystywana była jako usprawiedliwienie dla wielu antyżydowskich poczynań. Błędne interpretowanie Pisma Świętego prowadziło często do podtrzymywania starych uprzedzeń oraz przenoszenia ich na grunt aktualnych postaw społecznych.

Obarczaniu Żydów za śmierć Chrystusa w nauczaniu Kościoła, ostatecznie położył kres dopiero Sobór Watykański II, który w roku 1965 [!!! czyli dopiero w XX wieku] w wydanej deklaracji o stosunku Kościoła do religii niechrześcijańskich (Nostra aetate) stwierdził, że śmierć Chrystusa była aktem dobrowolnym, podjętym w celu odkupienia ludzkości. Dokument ten, potępiający wszelkie formy antyjudaizmu i dyskryminacji, zwracał również uwagę, że wszystkie teksty liturgiczne, odnoszące się do Żydów należy bardzo ostrożnie interpretować, aby uniknąć tworzenia ich fałszywego obrazu. W 1994 roku podobne stanowisko zajął także Kościół ewangelicko-augsburski.

Jednak zmiana oficjalnego stanowiska chrześcijańskich kościołów, jak na razie, nie przyniosła głębokich zmian w podświadomości i postawach jego wyznawców, więc na ewentualne pozytywne efekty powyższych (trwających już prawie 50 lat) zmian w Kościele trzeba będzie jeszcze zapewne długo czekać.

„W służbie szatana” — demoniczny obraz Żyda

Niemiecka propaganda nazistowska szeroko czerpała z bogatej spuścizny średniowiecznego chrześcijaństwa. Posądzenia o działalność w służbie szatana od dawna współgrało z kształtującym się w wyobraźni ludowej demonicznym wizerunkiem Żyda. Przedstawiano go jako postać przygarbioną, z charakterystycznym haczykowatym nosem i płomiennymi oczami, poruszającą się na zakończonych kopytami kończynach, wspierająca się na sękatym kosturze, co symbolizowało tułaczkę i rozproszenie po świecie. Demonicznego obrazu dopełniały rogi, świńskie uszy, broda kozła i ogon. Taki wizerunek miał budzić strach, wskazywać na jego związek ze złem i jednocześnie podkreślać niecne zamiary wobec dobrych i prawowiernych wyznawców Chrystusa. Ten motyw szatańskiej natury Żyda powielany był w Europie przez wieki nie tylko w sztukach plastycznych, ale i literaturze, dając wzorzec wyobrażeniom Żyda w potocznej świadomości aż do XIX i XX wieku.

Napiętnowani, izolowani, wypędzani

Żyd Rycina, przedstawiająca Jobsta Mellerna — Żyda z Pragi. Na jego ubraniu widnieje żółta łata — znak hańby, którą obowiązany był (pod groźbą kary śmierci) nosić kazdy Żyd.

Demoniczne wyobrażenia o Żydach sprzyjały ich separacji od społeczności chrześcijańskiej. realizowano ją w dwojaki sposób. W 1215 roku IV sobór laterański nakazał nosić Żydom na wierzchnim ubraniu kawałek żółtego płótna, jako oznakę hańby. W niektórych krajach przyjęto na oznaczanie Żydów krążek (Francja) lub nakazano im chodzić w szpiczastych nakryciach głowy (Niemcy). [Pod tymi szpiczastymi czapkami — jak wierzyli chrześcijanie — Żydzi mieli skrywać rogi.] Miał to być upokarzający znak niższości i pohańbienia człowieka. W ten sposób chciano odizolować Żydów od reszty społeczeństwa oraz zapobiec ich przypadkowym kontaktom z chrześcijanami. Wzmagało to wzajemną izolację, a wraz z nią — nieznajomość obyczajów i religii żydowskiej.

Inną formą separacji było tworzenie w miastach gett, w których obrębie nakazano mieszkać Żydom. W jednym z pierwszych z tego typu miejsc, utworzonych w Rzymie w połowie XVI wieku, Żydzi mieli zakaz wychodzenia poza wytyczone murem granice i osiedlania się gdzie indziej aż do końca XIX wieku!!!

Nienawiść do Żydów przybierała także formy wypędzeń. W 1182 roku król Francji, Filip II August wypędził ich z dóbr królewskich. Jego następcy wypędzali ich z całego kraju wielokrotnie: w 1306 i 1322 roku, a ostatecznie w 1394. W 1290 roku król Edward wypędził Żydów także z Anglii.

Niemniej najbardziej znany przykład wypędzenia Żydów pochodzi z Hiszpanii. Władcy tego katolickiego kraju — chcąc uniknąć spłaty zaciągniętych u Żydów pożyczek oraz z podjudzenia Inkwizycji — wygnali ich w 1492 roku. Stało się to, więc, w czasie gdy upadł ostatni bastion arabski w Hiszpanii (Grenada) i gdy Krzysztof Kolumb wyruszał w swą pierwszą podróż w poszukiwaniu nowej drogi do Indii.

Doprowadziło to do upadku oryginalnej kultury Żydów sefardyjskich, która rozwijała się na Półwyspie Iberyjskim już w czasach Imperium Rzymskiego.

Tak oto Hiszpania pozbawiona została znacznej liczby wykształconych i przedsiębiorczych ludzi, co w niemałym stopniu przyczyniło się do powolnej utraty jej wysokiej politycznej, gospodarczej i kulturalnej pozycji w Europie.

pogrom Filip II August w 1182 r. wypędza Żydów (noszących na ubraniach żółte oznaki) z dóbr królewskich.
Miniatura z kroniki francuskiej z 1321 roku.

 

Oskarżenia Żydów o zatruwanie studni i roznoszenie zarazy

Poza oskarżeniami o rytualne mordy chrześcijańskich dzieciach (opisanych po lewej stronie w ramce), o profanację hostii, czy o służbę szatanowi — na Żydów zwalano winę za wszelkie klęski nieurodzaju, choroby i kryzysy gospodarcze.

Epidemia dżumy, która nawiedziła kraje Europy Zachodniej w połowie XIV wieku, spowodowała śmierć trzeciej części jej mieszkańców. Powtarzające się klęski nieurodzaju, fale głodu, dokuczliwe wojny, próbowano tłumaczyć jako karę Boską, realizowaną za Jego zgoda przez szatana, za którego sługi uważano Żydów.

W 1321 roku Akwitanię obiegła pogłoska, że Żydzi zatruli studnię i źródła wody. Akt ten miał być rzekomo częścią ich ogólnego planu zniszczenia chrześcijaństwa.

Przemoc w stosunku do Żydów w czasie epidemii dżumy okazał się o wiele dotkliwszym niż ten z czasów wypraw krzyżowych. W 1348 roku zmasakrowano i spalono na miejscowym cmentarzu w Strasburgu 2000 Żydów, na specjalnie w tym celu przygotowanych stosach. W Sabaudii, gdzie we wrześniu 1348 roku przeprowadzono pierwsze procesy o spowodowanie zarazy, mienie oskarżonych skonfiskowano jeszcze w toku śledztwa, gdy Żydzi przebywali w areszcie. Na podstawie wymuszonych torturami zeznań sformułowano oskarżenie o rzekomym istnieniu żydowskiej konspiracji, wywodzącej się z Hiszpanii. Wysłannicy z hiszpańskiego miasta Toledo mieli przenosić truciznę w małych paczkach; rozwozili jakoby instrukcje o sposobie wysypywania trucizny do studzien i źródeł oraz konsultowali się ze swymi współwyznawcami na tajnych naradach. Po „udowodnieniu” oskarżonym winy, skazywano ich na śmierć. Wydobyte od aresztowanych w Sabaudii zeznania przekazywano listownie z miasta do miasta; dały one początek fali oskarżeń i napaści na Żydów w Alzacji, Szwajcarii i Niemczech. Ofiarami stali się Żydzi z Bazylei, Fryburga, Augsburga, Norymbergii, Monachium, Królewca, Ratyzbony, Wormacji, Moguncji, Erfurtu, Colmaru, Oppenheimu, Frankfurtu oraz wielu innych miast…

Pogrom — Frankfurt Plądrowanie ulicy żydowskiej we Frankfurcie, w roku 1614
[kolorowy miedzioryt Matthäusa Meriana z 1619 roku]



Pogrom — Kiszyniów Rodzina żydowska przed swoim domem, zdemolowanym w czasie pogromu w stolicy Besarabii — Kiszyniowie, w roku 1903.

xxx.

Pogrom — Odessa Ofiary pogromu w Odessie w 1905 roku, przykryte tałesami (szatami modlitewnymi).
Warto zwrócić uwagę na ludzi stojących mad zwłokami — zachowują się tak, jakby pozowali do zdjęcia, wykonywanego po udanym polowaniu.

xxx.


Pogrom — Kowno Pogrom Żydów w Kownie. Członkowie i sympatycy Frontu Litewskich Aktywistów w brutalny sposób (jak widac na zdjęciu — kijami) zamordowali 2500 koweńskich Żydów.

Doktor Elena Kutorgiene-Buivydaite, naoczny świadek wydarzeń, zanotowała w swym dzienniku:

27 czerwca.

[…]

Przez cały dzień ludzie z minami zwycięzców i opaskami w litewskich barwach narodowych kłębią się po ulicach, wdzierają się do domów i przy dziennym świetle wynoszą żydowską własność, nie gardząc przy tym ostatnimi rupieciami. To jest jak epidemia, wybuch chciwości.

[…]

Miasto jest jak wymarłe.

[…]

Donosi się o wszelkich możliwych upokorzeniach, którym poddaje się Żydów; zmusza się ich do wynoszenia gnoju gołymi rękami. Widziałam grupę uwięzionych Żydów, prowadzonych z łopatami. Wieczorem pacjentka […] opowiadała mi, że widziała na cmentarzu, jak Żydów, którzy kopali sobie groby, zabijano drewnianymi kantówkami.

[…]

Wszystkie te prace wykonali Litwini. Niemcy nie brali w nich udziału, stali tylko obok. Niektórzy Niemcy robili zdjęcia.


egzekucja Żydów Grupa Żydów przed egzekucją. Jak widać na zdjęciu, nawet kilkuletnie dzieci uznano za zagrażające Rzeszy i wroga rasowego.

pogrom w Polsce W latach trzydziestych przez Polskę przetoczyła się fala ponad 150 zajść antyżydowskich. Polacy, mieszkańcy miast i miasteczek, niszczyli mienie żydowskich współobywateli i stosowali wobec nich przemoc. W czerwcu 1936 roku wybuchł w Mińsku Mazowieckim trwający 4 dni pogrom. W jego wyniku miasto opuściło ok. 3 tys. Żydów, poszkodowanych zostało 41 osób, podpalono 6 domów żydowskich. Policja aresztowała 20 Polaków, podejrzanych o napady i demolowanie sklepów żydowskich.


grabież getta Grabież mienia żydowskiego


Wstrząsająca relację o likwidacji ludności żydowskiej w Szczebrzeszynie koło Zamościa pozostawił Polak, Zygmunt Klukowski — lekarz miejskiego szpitala, naoczny świadek tamtych wydarzeń. W dzienniku z lat okupacji zanotował:

13 kwietnia 1942 […] Na miasto wyległy wszelkie szumowiny, zjechało się sporo furmanek ze wsi i wszystko to niemal cały dzień stało w oczekiwaniu, kiedy można będzie przystąpić do rabunku. Z różnych stron dochodzą wiadomości o skandalicznym zachowaniu się części ludności polskiej i rabowaniu opuszczonych żydowskich mieszkań. Pod tym względem miasteczko nasze z pewnością nie będzie w tyle. […]

9 maja 1942 […] Zachowanie się pewnej części ludności polskiej pozostawiało wiele do życzenia. Śmiano się, żartowano. Wielu łazików poszło na tzw. zatyły, czyli do dzielnicy żydowskiej, wypatrując, czy nie da się czegoś rabować w opuszczonych domach.

26 października 1942 […] Ludność z otwieranych żydowskich domów rozchwytuje wszystko, co jest pod ręką. Ludzie bezwstydnie dźwigają całe toboły z nędznym, żydowskim dobytkiem lub towarem z małych sklepików.

26 listopada 1942 — Chłopi w obawie przed represjami wyłapują Żydów po wsiach i przywożą do miasta albo nieraz wprost na miejscu zabijają. W ogóle w stosunku do Żydów zapanowało jakieś dziwne zezwierzęcenie; jakaś psychoza ogarnęła ludzi, którzy za przykładem Niemców, często nie widza w Żydzie człowieka, lecz uważają go za jakieś szkodliwe zwierzę, które należy tępić wszelkimi sposobami, podobnie jak wściekłe psy.

pogrom kielecki Pogrzeb ofiar pogromu kieleckiego.


Spośród kilku wystąpień antyżydowskich, do których doszło w pierwszych powojennych latach, najbardziej krwawy charakter miał pogrom kielecki. W dniu 4 lipca 1946 roku, w niewyjaśnionych do tej pory okolicznościach, podburzony tłum zamordował 42 osoby, które przebywały w budynku kieleckiego Komitetu Żydowskiego przy ulicy Planty 7.

Podobne zajścia, lecz na mniejszą skalę, miały miejsce w innych miastach, m.in. w Krakowie, Rzeszowie, Parczewie, Radomiu. W wyniku tzw. akcji kolejowej, która polegała na atakowaniu Żydów wracających pociągami z repatriantami z Rosji, zginęło około 200 osób. Jak szacują historycy, po wojnie w Polsce śmierć poniosło około 1500 Żydów.

Pogrom kielecki spowodował panikę wśród ludności żydowskiej, która masowo zaczęła wyjeżdżać z kraju. Z ogólnej liczby ponad 300 tys. Żydów, znajdujących się po wojnie na terenie państwa polskiego, po półtora roku pozostało zaledwie około jednej trzeciej.

Gazeta Wieyska

[Zobacz także fragment wspomnień V.Breitburga]




















[zob. w uStroniu:]
Pogromy Żydów w Europie wschodniejKalendarium holocaustuHiszpański holocaust
Kościół katolicki a holocaustProgramowy antysemityzm KościołaKrótka pamięć chrześcijan
Dlaczego antysemickie ekscesy podbudowano kultem maryjnym?Noc kryształowa
Czy antysemityzm znajduje poparcie w Nowym Testamencie?
Antyjudaizm Kościoła w średniowieczu
topŹródła opracowania: „Holocaust — zrozumieć dlaczego”, wydawnictwo „Mówią Wieki”