Wysuń menu główne / MAIN MENU «•» wysuń / schowaj MENU
uStronie INDEX
Strona zgodna z najnowszą normą XHTML 1.1.: uStronie :. Spis artykułów / CONTENT
forum | chat | księga gości
INDEX Biblia Artykuły Hebrajski

PESACH*) (Święto przejścia, Wielkanoc)

[Zob. HAGADA SZEL PESACH w dziale HEBRAJSKI]

pesach Uczta pesachowa.

Pismo Święte opowiada, że gdy Faraon nie chciał wypuścić Izraelitów z Egiptu, Jehowa zesłał nań 10 plag. Przed nadejściem ostatniej plagi , mianowicie śmierci pierworodnych, Bóg przykazał, ażeby każda rodzina izraelska zarznęła baranka, a krwią onego skrapiała odrzwia i oba podwoje swoich domów, żeby anioł śmierci mógł dom izraelski poznać i ominąć. Jednocześnie przykazał Bóg, ażeby dla bezzwłocznej ucieczki z kraju przygotować się z największym pośpiechem. W tym celu mieli Izraelici baranka spożywać nie ugotowanego w wodzie, coby dużo czasu zajęło, lecz nieco przypieczonego na ogniu; równie i pieczywo, by nie tracić czasu, mieli zabrać w stanie ciasta niekiszonego, z tem jeszcze zastrzeżeniem, żeby odtąd każdego roku w tymże czasie, przez siedm dni nic kiszonego nie jadać, pod karą wykluczenia przestępującego ten zakaz ze zgromadzenia Izraelowego.

Taka jest geneza Święta Pesach, które się rozpoczyna 14-go dnia pierwszego miesiąca roku**), a trwa do 21-go t. m., przez który to czas Izraelici nic kiszonego nie spożywają.

We wieczór wigilijny 14-go Nissan we wszystkich siedzibach Izraela odbywa się następujący porządek ceremonijalny, zwany „Seder”. Ojciec rodziny, odziany w białą szatę religijną, z podniesionym szerokim kołnierzem, w haft srebrzysty ozdobnym, oraz taką krymką, otoczony rodziną i domownikami, zasiada z pewną tradycyjonalnie obowiązującą niejako szczególną wygodą i patryjarchalną powagą na dobrze wysłanem, miękkiem oparciem opatrzonem, siedzeniu. Na stole znajdywać się powinno co następuje:

pesach Talerz sederowy z sekcjami na potrawy sederowe, porcelana, XIX wiek.
Od „godziny 12” w prawo: moror, bejca, chazeret, karpas, charoset, zaroa.

Ceremonija pesachowa „Seder” zaczyna się od od mówienia przez ojca rodziny błogosławieństwa nad winem „Kidusz”, za którym wszyscy stół okalający wtórują „amen” i każdy swój kielich wychyla. Wychylanie kielichów przy odpowiednich modlitwach podczas całej wieczerzy powtarza się czterokrotnie, ztąd nazwa tej ceremonii „arba koses”, co znaczy cztery kielichy. Następnie wszyscy przykładają ręce i podnoszą naczynie, na którem legą mace, recytując następujący ustęp z Hagady ***): „Otóż to jest ów chleb nędzny, jaki spożywali przodkowie nasi na ziemi egipskiej. Kto głodny niech przyjdzie z nami jeść, każdy kto pragnie niech z nami Pesach odprawi. Obecnie jesteśmy tu, na rok przyszły na ziemi izraelskiej. Obecnie jesteśmy niewolnikami ****), na rok przyszły będziemy wyzwoleni”.

Po kilku jeszcze drobiazgowych obrządkach, najmłodszy z otoczenia, zwraca się do głowy rodziny z szeregiem zapytań, rozpoczynających się od wyrazów: „Ma nysztane”. Treść tych pytań w przekładzie brzmi: „Dla czego się wyróżnia wieczór niniejszy od wszystkich innych wieczorów; podczas wszystkich innych wolno nam jadać chleb kiszony i niekiszony, a tego wieczora tylko niekiszony? Podczas wszystkich innych wieczorów wolno nam spożywać wszelkiego rodzaju włoszczyzny, a tego wieczoru tylko chrzan?” i t, d. Tu ojciec rodziny daje obszerną odpowiedź, zawartą właśnie w owej Hagadzie, którą wszyscy, mający tę książkę przed sobą na głos jakby chórem wspólnie odczytują. Na tem kończy się pierwsza część Sederu, poczem następuje uczta wedle stanu możliwie wykwintna, po której odmawia się błogosławieństwo poobiednie i przystępuje się do drugiej części Sederu, którą wypełniają hymny, pienia religijne i piosnki religijno-etyczne, wesołym humorem zabarwione.

Czy to wskutek zapowiedzianej w Piśmie Świętem kary wyłączenia z zgromadzenia izraelskiego przestępującego święta Pesach, co talmud tłumaczy przez „zgładzenie” (kores) *****); czy to z powodu doniosłości samego faktu wybawienia Izraelitów z ucisku Egipcyjan, dość, że nie tylko ogół Izraelitów, ale i postępowi ich bracia, w większej części, obserwują to święto, które potęguje myśl poznania jedynego Boga i wzmacnia węzeł wszystkich warstw tego wyznaniowego ogółu.


*) Słowo „Pesach” znaczy po hebrajsku: przejść, ominąć.
**) W Piśmie Świętem, miesiące nie mają nazw, a wyrażają się przez cyfry: pierwszy, drugi, trzeci i t. d. miesiąc roku. Dopiero po powrocie z Babilonii, Izraelici nadali miesiącom nazwy asyryjskie, które do dziś dnia się utrzymały, w następujcym porządku: „Nissan, Yjor, Siwan, Tamuz, Aw, Elul, Tiszre, Cheszwan, Kislaw, Tewas, Szewat, Adar”. Podług tradycyi miesiąc Nissan jest początkiem roku dla rachunku świąt i lat panowania królów. Miesiąc Tiszre zaś stanowi początek roku dla rachuby od stworzenia świata, do obliczenia 7-go roku odpuszczenia długów i 50-go roku jubileuszowego. Ten Nowy Rok, rozpoczynający się z miesiącem Tiszre, jako religijny, do dziś dnia w całym Izraelu się utrzymal.
***) Książka wyłącznie na ten wieczór zredagowana, obejmująca opowieść „Hagada” o wyjściu Izraelitów z Egiptu.
****) Ustęp ten odnosi się do czasów prześladowania ludu izraelskiego.
*****) Słowo „Kores” w hebrajskiem znaczy: „oddzielić, rozłączyć”, np. „Nichresu mej hajarden” (rozstąpiły się wody Jordanu). (Jehoszua, 4, 7).
topДозволено Цензурую. - Варшава, 11 Ноября 1892 года