Wysuń menu główne / MAIN MENU «•» wysuń / schowaj MENU
uStronie INDEX
Strona zgodna z najnowszą normą XHTML 1.1.: uStronie :. Spis artykułów / CONTENT
forum | chat | księga gości
INDEX Biblia Artykuły Hebrajski

CHANUKA (Poświęcenie. Świeczki)

[Zob.  artykuły:  Machabeusze oraz Hasmoneusze]

chanukowy świecznik Świecznik chanukowy posiada 9 ramion (lub, jak ten ozdobny świecznik powyżej, tylko 9 kielichów na świece) — w przeciwieństwie do siedmioramiennej menory.

DNIA 25-go Kislew (roku 164 przed erą chrześ.) Juda Machabejczyk, po odniesionem zwycięztwie nad Syryjczykami z uwolnieniem Judei od nieprzyjaciół, odbył święty pochód do Jerozolimy i, oczyściwszy świątynię od obmierzłości pogan, złożył pierwszą ofiarę podług przepisów zakonu na nowo zbudowanym ołtarzu.

Uroczystość ta uwydatniała nie tylko zwycięztwo słabych nad mocniejszymi, mniej licznych nad liczniejszymi, bogobojnych nad bezbożnymi, lecz głównie, zwycięztwo Judaizmu nad wyrafinowanym heleńskim poganizmem, Boga Izraela nad bałwanami.

Po ukończeniu tej uroczystości postanowiono na przyszłość co rok od dnia 25-go Kislew obchodzić ośmiodniową uroczystość poświęcenia (Chanuka).

Do dziś dnia obchodzoną jest ta pamiątka przez zapalenie w ciągu ośmiu dni co wieczór świeczek, zaczynając od pierwszego wieczoru jedną świeczką i dodając w każdy następny wieczór po jednej świeczce tak, że ostatniego wieczora ośm płomieni się pali.

Zwyczaj zapalania świeczek ma swój powód w następującej legendzie: „Kiedy Grecy byli panami Świątyni, zanieczyścili wszystkie naczynia z oliwą do użytku religijnego przeznaczoną tak, że przy poświęceniu znaleziono tylko jeden dzbanuszek oliwy nienaruszonej, pieczęcią arcykapłana zaopatrzonej, która do siedmioramiennego świecznika, mogła tylko na jeden dzień wystarczyć, cudem jednakże wystarczyła na całe dni ośm”.

Majmonides, powtarzając dosłownie tę legendę talmudyczną, opuszcza wyrażenie „naase nes” (stai się cud). I bardzo słusznie, bo szczupłą wprawdzie była miarka znalezionej oliwy, mogła jednak starczyć na palenie lamp w świątyni przez dni ośm, przy zastosowaniu większej oszczędności, przez wcześniejsze gaszenie albo słabsze oświetlanie lamp, do czasu przyrządzenia świeżej oliwy świątecznej, do tego celu przeznaczonej. Rzeczywistym cudem jest zwycięztwo szczupłej garstki Machabeuszów nad potężną armiją Syryjczyków.

Termin ośmiodniowy, przeznaczony na inauguracyją świątyni, odpowiada takiemu czasowi trwania uroczystości przy poświęceniu pierwszej świątyni przez Salomona. Do podniesienia uroczystości należało zwykle oświetlenie świątyni, oraz palenie wielu świateł w domach prywatnych.

SWIWON Obraz Adolfa Messera „Swiwon” Zabawa chanukowa „drejdlem”

Że dzisiejsze palenie świeczek przez 8-m dni Chanuka ma za cel przedewszystkiem uwiecznienie pamięci bohaterskiego zwycięztwa i inauguracyi świątyni, najmniej zaś legendy o cudownym dzbanuszku z oliwą, przekonywa treść modlitwy, wyłącznie na Chanukę przepisanej, którą tu w wiernym przekładzie podajemy: „Za cuda, odkupienie, czyny potęgi, wybawienie i za wojny, które wiodłeś za przodków naszych, w owych dniach o tym czasie. — Za czasów wielkiego kapłana Matatiasza, syna Jochana Chaszmonity i synów jego, gdy bezbożne państwo greckie powstało na lud Twój Izraela, aby wyrugować z niego naukę Twoją i odwieść od ustaw woli Twojej, wtedy Ty w wielkości miłosierdzia Swojego wspierałeś ich w czasie ucisku, ich walkę uważałeś za Swoją walkę, ich sprawę za Swoją sprawę, ich zemstę za Swoją zemstę, wydałeś silnych w ręce słabych, mnogich w ręce nielicznych, nieczystych w ręce czystych, zbrodniarzy w ręce zajmujących się nauką Twoją, a dla Siebie zdobyłeś wielkie i święte imie na świecie Swoim, i dla ludu Swego zdziałałeś wielkie wybawienie i odkupienie w dniu owym. A potem weszli synowie Twoi do przybytku domu Twego, wyprzątali pałac Twój, oczyścili Świątynię Twoją, zapalili świata w świętych przysionkach Twoich i ustanowili ośm dni Chanuka, by dziękować Ci i wielbić wielkie imię Twoje”.

W skrajnie zachowawczych domach cud legendowy pozostawia po sobie pamiątkę w zabawie dziecinnej, zwanej w żargonie żydów polskich „Drederel” (fryga); są to ulane z ołowiu sześcianki z dwoma przeciwległymi sztyftami, górnym i dolnym, stanowiącymi oś stalą sześcianu. Na każdej z czterech ścian bocznych znajduje się jedna z czterech liter hebrajskich: N. G. A. Sz. (Nes. Godel. Hojo. Szom), co znaczy: cud, wielki, był, tam [Nussenbaum podaje w jidisz, po hebrajsku, współcześnie brzmi to: NES-GADOL-HAJA-SZAM, Rumburak]. Fryga, puszczona w ruch za skręceniem górnego sztyfcika, po dłuższym lub krótszym ruchu wirowym, pada na jednę ze ścian, litera, znajdująca się wtedy na wierzchniej ścianie, jeżeli się zgadza z przepowiedzianą z góry przez jednę ze stron zakradających się, daje wygranę.

topДозволено Цензурую. - Варшава, 11 Ноября 1892 года