Wysuń menu główne / MAIN MENU «•» wysuń / schowaj MENU
uStronie INDEX
Strona zgodna z najnowszą normą XHTML 1.1.: uStronie :. Spis artykułów / CONTENT
forum | chat | księga gości
INDEX Biblia Artykuły Hebrajski

POGROMY Żydów w Europie Wschodniej

Ginęli gwałtowną śmiercią, przeważnie pod drzwiami swoich domów… Dzieci mordowano przy piersi ich matek. Starców zabijano w obecności ich synów. Kobiety gwałcono i mordowano na oczach dzieci.
Wielebny (W.C.Stiles — Amerykanin, opisujący pogrom w Kiszyniowie w 1903 roku)

Obraz Józefa Mitlera Obraz Józefa Mitlera „Po pogromie”

ŻYDZI mieszkający w carskiej Rosji żyli pod stałą groźbą pogromu — niespodziewanej napaści ze strony nieżydowskich sąsiadów. Do budzących największą grozę pogromów, które pociągnęły za sobą ogromną liczbę ofiar, doszło blisko trzysta lat przed Holocaustem. W połowie XVII wieku, w czasie powstania Chmielnickiego, którego rezultatem było przyłączenie Ukrainy do Rosji, kozacy wraz miejscowym ukraińskim chłopstwem dokonali masakry ludności żydowskiej. Zginęło wówczas ponad 100 000 osób.

Pamięć o tych tragicznych wydarzeniach przetrwała w tradycji żydowskiej do wieku XX. W okresie międzywojennym, w szkołach żydowskich w Polsce, powstanie Chmielnickiego przedstawiano jako okres wielkiej katastrofy narodu żydowskiego — katastrofy, która nigdy więcej nie może się powtórzyć. Jednak w czasie Holocaustu, społeczności żydowskie żyjące w miejscowościach, w których w XVII wieku doszło do masakr, stanęły ponownie w obliczu całkowitej zagłady.

W XIX wieku ofiarą wielu aktów przemocy padła ludność żydowska zamieszkująca imperium rosyjskie. Przez Rosję przetoczyła się wówczas fala pogromów, inspirowanych często przez rząd carski, zrzucający na Żydów winę za swoje niepowodzenia — podobnie jak później robił to Hitler, próbując rozbudzić w Niemczech nastroje antyżydowskie, oskarżając fałszywie Żydów o zagarnięcie bogactw Rzeszy.

Pod koniec XIX wieku na terenie imperium rosyjskiego żyło 4 miliony Żydów, w większości zamieszkujących tzw. strefę osiedlenia w zachodnich guberniach (obszar, w którym mieli prawa mieszkać Żydzi w carskiej Rosji).

Do pierwszego zorganizowanego pogromu ludności żydowskiej doszło w Odessie w 1871 roku. Żydów bito na ulicach miasta, rabowano żydowskie sklepy, niszczono żydowskie domy. Największe nasilenie akcji pogromowej miało miejsce w latach 1881-1882 i później w latach 1902-1905.

Czasy pogromów były okresem próby dla Żydów w całej Rosji. W wielu ośrodkach powstały wówczas oddziały samoobrony, które niekiedy z sukcesem powstrzymywały napastników. Jednak nie były one w stanie zapobiec inspirowanej przez prawicowych ekstremistów fali pogromów, dokonywanych przez miejscowych chuliganów i chłopów.

Naróg tułaczy Żydzi — naród wiecznych tułaczy.

W miarę nasilania się pogromów, coraz więcej Żydów postanawiało opuścić Rosję. Około miliona osób wyjechało do Stanów Zjednoczonych. Wielu Żydów z Litwy znalazło schronienie w Afryce Południowej. Dalsze kilkaset tysięcy wyjechało do Wielkiej Brytanii i Europy Zachodniej. Kilka tysięcy trafiło do Palestyny.

W okresie Holocaustu, wiele osób pochodzenia żydowskiego, które w 1942 roku deportowano z Paryża do Oświęcimia, pochodziło właśnie z Rosji. Niektórzy z deportowanych z Paryża pochodzili z Odessy i innych miast, w których doszło do najbardziej brutalnych pogromów. Uciekając przed pogromami, opuścili oni Rosję i rozpoczęli nowe życie we Francji… nie na długo.

Pogromy w Rosji wywołały ogromne wrażenie w całej Europie. W Odessie zabito 300 Żydów, 80 zginęło w Białymstoku, 409 w Kiszyniowie. Wielu zabitych było także w Brześciu Litewskim, Mińsku i Kijowie. W okresie Holocaustu — trzydzieści pięć lat po ostatnim carskim pogromie — w każdym z tych miast zamordowano kilkadziesiąt tysięcy Żydów. W samym Kiszyniowie zginęło 50 tys.

top 
[zob. w uStroniu:]
Kalendarium holocaustuZbrodnie chrześcijan nad ŻydamiHiszpański holocaust
Kościół katolicki a holocaustProgramowy antysemityzm KościołaKrótka pamięć chrześcijan
Dlaczego antysemickie ekscesy podbudowano kultem maryjnym?Antyjudaizm Kościoła w średniowieczu
Czy antysemityzm znajduje poparcie w Nowym Testamencie?