Wysuń menu główne / MAIN MENU «•» wysuń / schowaj MENU
uStronie INDEX
Strona zgodna z najnowszą normą XHTML 1.1.: uStronie :. Spis artykułów / CONTENT
forum | chat | księga gości
INDEX Biblia Artykuły Hebrajski

KALENDARIUM HOLOCAUSTU

Ginęli gwałtowną śmiercią, przeważnie pod drzwiami swoich domów… Dzieci mordowano przy piersi ich matek. Starców zabijano w obecności ich synów. Kobiety gwałcono i mordowano na oczach dzieci. Wielebny (W.C.Stiles — Amerykanin, opisujący pogrom w Kiszyniowie w 1903 roku)

I stąd wiedzie prosta droga do komór gazowych Auschwitz, utorowana tysiącami traktatów, kazań, listów papieskich, postanowień soborowych. Biskupi i święci chrześcijańscy już w czasach antycznych masowo konfiskowali lub palili synagogi, już wówczas pisali, że ojcem Żyda jest diabeł, […] już w IX wieku antycypowali dosłownie nazistowski slogan: „Nie kupujcie u Żydów!”, w wiekach średnich stworzyli precedens hitlerowskiej gwiazdy dla Żydów i uznali odpowiednie zarządzenie soborowe za część prawa kanonicznego. Już oni wyjmowali Żydów spod prawa, ograbiali ich, umieszczali w gettach, przepędzali z niezliczonych społeczności i krajów i setki tysięcy tych ludzi zmasakrowali…

Karheinz Deschner
[zob. cały jego wywód, w artykule, pt. „Zbrodnicze dzieje zbawienia”]

kalendarium 70 wojska rzymskie pod wodzą Tytusa zdobywają Jerozolimę i niszczą Świątynię
IV w. synody prowincjonalne wprowadzają separację wyznawców judaizmu od chrześcijan
313 cesarz Konstantyn I Wielki, edyktem wydanym w Mediolanie, ogłasza chrześcijaństwo religią dozwoloną w cesarstwie rzymskim
381 cesarz Teodozjusz I ogłasza chrześcijaństwo religią państwową w cesarstwie rzymskim
XI-XII w. prześladowania Żydów w Europie Zachodniej przez uczestników pierwszych wypraw krzyżowych
1144 pierwsze oskarżenie Żydów o dokonanie mordu rytualnego w Norwich w Anglii
kalendarium 1181 król Francji Filip August wypędza Żydów z dóbr królewskich
1215 sobór laterański IV wprowadza obowiązek oznaczenia niewiernych, w tym Żydów, znakiem hańby
1264 polski książę, Bolesław Pobożny, wydaje przywilej generalny w Kaliszu dla Żydów z Wielkopolski, tzw. Statut kaliski
1267 synod wrocławski podejmuje wiele uchwał przeciw Żydom, nakazujących m.in. tworzenie odrębnych dzielnic w miastach oraz noszenie specjalnego kapelusza jako symbolu odróżniającego ludność żydowską od chrześcijan (ta druga uchwała nie była rygorystycznie przestrzegana). Z czasem chrześcijanie zaczęli wierzyć, iż pod tymi kapeluszami Żydzi ukrywają rogi.
1290 pierwsze oskarżenie Żydów o profanację hostii; wypędzenie Żydów z Anglii
  1298 wypędzenie Żydów z Austrii, Bawarii i Frankonii
  1334 Kazimierz Wielki potwierdza Statut kaliski, rozszerzając moc jego obowiązywania na całe Królestwo Polskie
kalendarium XIV w. publiczne palenie ksiąg „heretyckich” i Talmudu
1348-1349 oskarżenia Żydów o zatruwanie studzien i ujęć wody oraz spowodowanie epidemii dżumy (tzw. czarnej śmierci) w Europie Zachodniej; wzmożenie prześladowań Żydów
1394 wypędzenie Żydów z Francji
1407 pogrom Żydów w Krakowie, wywołany pogłoską o popełnionym przez nich mordzie rytualnym
1492 wypędzenie Żydów z Hiszpanii
1495 wypędzenie Żydów z Krakowa i osadzenie ich w podkrakowskim Kazimierzu; Aleksander Jagiellończyk wypędza Żydów z Litwy
  1497 wypędzenie Żydów z Portugalii
  1516 utworzenie getta (zamkniętej dzielnicy żydowskiej) w Wenecji
  1543 antyżydowskie wystąpienie Marcina Lutra
  1555 utworzenie getta w Rzymie
  1580 powołanie Sejmu Czterech Ziem (Waad Arba Aracot), najwyższego organu samorządu żydowskiego na ziemiach polskich
kalendarium 1618-1648 wojna trzydziestoletnia staje się przyczyną ostatniej wielkiej fali imigracyjnej Żydów europejskich na ziemie polskie
1648-1649 pogromy antyżydowskie dokonywane przez uczestników powstania kozackiego Bohdana Chmielnickiego wywołują falę emigracji oraz przynoszą kres wielu skupiskom żydowskim na Kresach Wschodnich (szacuje się, iż zamordowano wtedy od 100 do 200 tys. Żydów)
połowa XVIII w. narodziny chasydyzmu (Europa Wschodnia)
II poł. XVIII w. narodziny haskali — żydowskiego oświecenia (Europa Zachodnia)
I połowa XIX w. rozwój ruchów narodowych w Europie
  lata 30. XIX w. ostateczne określenie strefy osiedlenia w Rosji, w której mogli mieszkać Żydzi
  1854 popularyzacja teorii nierówności ras przez Josepha Arthura de Gobineau
  1871 pogrom antyżydowski w Odessie
  lata 70. XIX w. początki działalności antysemickich partii politycznych w Europie Zachodniej
  1879 popularyzacja pojęcia „antysemityzm” przez Wilhelma Marra
  1881-1882 fala pogromów antyżydowskich w Rosji; początek wzmożonej emigracji żydowskiej
  25-27 grud. 1881 pogrom antyżydowski w Warszawie
  1882 wprowadzenie ustawodawstwa dyskryminującego Żydów w Rosji; pierwszy Międzynarodowy Kongres Antyżydowski w Dreźnie
kalendarium 1894-1906 sprawa kapitana Alfreda Dreyfusa, wzrost nastrojów antysemickich we Francji
1896 Teodor Herzl publikuje Państwo żydowskie — narodziny politycznego syjonizmu
1897 pierwszy kongres syjonistyczny w Bazylei; utworzenie Ogólnożydowskiego Związku Robotniczego na Litwie, w Polsce i w Rosji (Bund)
1899 popularyzacja teorii wyższości rasy germańskiej przez Houstona Stewarta Chamberlaina
1903 pierwsza publikacja Protokołów mędrców Syjonu; pogrom w Kiszyniowie
kalendarium 1905-1907 eskalacja antyżydowskich pogromów w Rosji, m.in. pogromy w Odessie (1905) i Białymstoku (1906)
1911-1913 proces Mendla Bejlisa, posądzonego o popełnienie mordu rytualnego w Kijowie
listopad 1917 tzw. deklaracja Balfoura — zapowiedź utworzenia żydowskiej siedziby narodowej w Palestynie
listopad 1918 zakończenie I wojny światowej, wybuch rewolucji w Niemczech
1918-1919 fala pogromów antyżydowskich na Ukrainie
  styczeń 1919 utworzenie demokratycznej Republiki Weimarskiej
  28 czerwca 1919 podpisanie traktatu pokojowego z Niemcami na konferencji w Wersalu pod Paryżem
  1919-1923 kryzys gospodarczy (hiperinflacja, bezrobocie), wzrost radykalizmu społecznego w Niemczech
  1920 nieudany pucz Kappa-Lüttwitza w Niemczech
  1921 Adolf Hitler staje na czele NSDAP
  1922 marsz na Rzym, zorganizowany przez włoskich faszystów Benito Mussoliniego; podpisanie traktatu pomiędzy Rosją Radziecką a Niemcami w Rapallo
  9 listopada 1923 nieudany pucz monachijski, zorganizowany przez Hitlera
  1925 Hitler publikuje w Monachium Mein Kampf; konferencja w Locarno
  1929 krach na giełdzie nowojorskiej; rozpoczyna kryzys gospodarczy w Stanach Zjednoczonych i Europie
  1930 w wyborach do Reichstagu NSDAP zdobywa 107 mandatów
 

1933

 
  30stycznia naziści zdobywają 33% głosów w wyborach do Reichstagu, Hitler obejmuje urząd kanclerza Niemiec
  27 lutego pożar Reichstagu w Berlinie
  20 marca utworzenie w Dachau pierwszego obozu koncentracyjnego w Niemczech
  1 kwietnia ogłoszenie jednodniowego ogólnopaństwowego bojkotu sklepów i przedsiębiorstw żydowskich w Niemczech
kalendarium 7 kwietnia pozbawienie Żydów prawa pracy w służbie cywilnej w Niemczech
27 kwietnia utworzenie Gestapo (Geheime Staatspolizei — Tajna Policja Państwowa)
kwiecień zdelegalizowanie Stowarzyszenia Badaczy Pisma Świętego i początek prześladowań Świadków Jehowy w Niemczech
10 maja publiczne palenie na stosach książek autorów „obcych rasowo” w miastach uniwersyteckich
14 lipca uchwalenie „Ustawy o zapobieganiu wydawania na świat potomstwa dziedzicznie chorego”, na której podstawie poddano przymusowej sterylizacji osoby psychicznie chore, niepełnosprawne i niedorozwinięte umysłowo
  22 września odebranie Żydom prawa do aktywnego uczestnictwa w życiu kulturalnym Niemiec (literatura, sztuka, muzyka, teatr, radio, prasa)
  14 października wystąpienie Niemiec z Ligi Narodów
 

1934

 
kalendarium 30 czerwca „noc długich noży”, podczas której Hitler likwiduje przywódców SA (Sturmabteilungen der NSDAP — Oddziały Szturmowe NSDAP)
2 sierpnia śmierć prezydenta Paula von Hindenburga oficjalnie kończy okres Republiki Weimarskiej; Hitler łączy urzędy prezydenta i kanclerza Trzeciej Rzeszy oraz zostaje zwierzchnikiem sił zbrojnych — początek rządów totalitarnych w Niemczech

1935

 
13 stycznia Niemcy wkraczają do Zagłębia Saary
  16 marca wprowadzenie obowiązkowej służby wojskowej w Niemczech
  21 maja zakaz pełnienia służby wojskowej przez Żydów
  15 września uchwalenie ustaw norymberskich, pozbawiających Żydów i Cyganów praw obywatelskich, co w konsekwencji oznaczało wykluczenie ich ze społeczeństwa
  14 listopada oficjalne zdefiniowanie pojęcia „Żyd” jako „osoby mającej wśród krewnych wstępnych II stopnia (dziadków) co najmniej trzech przodków pochodzenia rasowego żydowskiego”
  31 grudnia wykluczenie Żydów z pracy w służbie publicznej
 

1936

 
  7 marca zajęcie zdemilitaryzowanej Nadrenii
  1 sierpnia Hitler otwiera Igrzyska Olimpijskie w Berlinie
  1 listopada Mussolini ogłasza utworzenie Osi Berlin-Rzym
  25 listopada pakt antykominternowski między Niemcami a Japonią
 

1937

 
  październik rząd brytyjski wprowadza ograniczenia imigracji Żydów do Palestyny
 

1938

 
  styczeń dekret Heinricha Himmlera zatytułowany „Walka z plagą cygańską”, w którym stwierdzono, że Cyganie krwi mieszanej są najbardziej kryminogenni
kalendarium 11-13 marca Anschluss Austrii, rozszerzenie zarządzeń antyżydowskich na kraje austriackie
26 kwietnia przymusowa rejestracja własności żydowskiej w Rzeszy
29 maja wprowadzenie na Węgrzech pierwszych restrykcji antyżydowskich (udział Żydów w gospodarce nie może przekraczać 20%)
15 czerwca umieszczenie w obozach koncentracyjnych 15 tys. Żydów niemieckich
5 lipca międzynarodowa konferencja w Evian (Francja), zwołana w celu rozwiązania problemu uchodźców żydowskich, zakończona niepowodzeniem
  25 lipca zakaz prowadzenia praktyki zawodowej przez lekarzy żydowskich
  17 sierpnia wprowadzenie w Niemczech obowiązku wpisywania do żydowskich paszportów imienia Sara (kobiety) i Izrael (mężczyźni)
  26 sierpnia utworzenie w Wiedniu Centralnego Biura ds. Emigracji Żydowskiej, kierowanego przez Adolfa Eichmanna
  27 września zakaz prowadzenia praktyki zawodowej przez prawników żydowskich
  29-30 września konferencja w Monachium: Wielka Brytania, Francja i Włochy wyrażają zgodę na niemiecką okupację wschodniej części Czechosłowacji
  1 października aneksja czeskich Sudetów przez Niemcy
  5 października na prośbę władz szwajcarskich Niemcy wprowadzają obowiązek stemplowania żydowskich paszportów literą „J” (Jude), aby ograniczyć emigrację Żydów do Szwajcarii
kalendarium 28 października wydalenie z Niemiec ok. 17 tys. polskich Żydów
9-10 listopada „noc kryształowa” (Kristallnacht) — pogromy Żydów w Niemczech i Austrii
12 listopada dekret nakazujący Żydom przekazanie przedsiębiorstw detalicznych w ręce niemieckie
listopad wydalenie dzieci żydowskich ze szkół niemieckich, zakaz uczęszczania do teatrów, kin, na koncerty, wprowadzenie godziny policyjnej dla Żydów
13 grudnia wprowadzenie regulacji prawnych dotyczących konfiskaty żydowskich przedsiębiorstw

1939

 
  1 stycznia zakaz prowadzenia legalnych interesów pomiędzy Żydami i Niemcami
  30 stycznia przemówienie Hitlera w Reichstagu, w którym zapowiedział, że przyszła wojna będzie oznaczać „unicestwienie rasy żydowskiej w Europie”
  3 marca Węgry, w ślad za Niemcami, wprowadzają ustawodawstwo antyżydowskie ograniczające prawa Żydów i wzywające ich jednocześnie do emigracji
  15 marca zajęcie Czechosłowacji przez Niemcy, utworzenie Protektoratu Czech i Moraw
  28 kwietnia wypowiedzenie przez Niemcy paktu o nieagresji z Polską
  maj zajścia antyżydowskie w Pradze
  5 maja wprowadzenie kolejnych ustaw antyżydowskich na Węgrzech, definiujących pojęcie Żyda oraz ograniczających ich udział w gospodarce do 6%
kalendarium 17 maja Brytyjczycy ogłaszają tzw. Białą Księgę, ograniczając imigrację Żydów do Palestyny
maj-czerwiec podróż uchodźców żydowskich z Niemiec do Stanów Zjednoczonych na statku „St. Louis”
23 sierpnia podpisanie porozumienia niemiecko-radzieckiego (pakt Ribbentrop-Mołotow)
1 września agresja Niemiec na Polskę; ogłoszenie dekretu Hitlera o „likwidacji bezwartościowego życia”, który stanowił podstawę prawną programu eutanazji
2 września utworzenie obozu koncentracyjnego w Stutthofie
1-21 września masowe aresztowania i egzekucje ludności polskiej oraz pogromy Żydów, inicjowane przez specjalne oddziały policji i SS
  17 września agresja ZSRR na Polskę
  wrzesień nakaz deportacji wszystkich Cyganów mieszkających w Rzeszy na teren okupowanej Polski
kalendarium 21 września telefonogram Reinharda Heydricha dotyczący kolejnych etapów „rozwiązania kwestii żydowskiej”
28 września kapitulacja Warszawy
8 października utworzenie pierwszego getta w Piotrkowie Trybunalskim
12-17 paźdz. pierwsze deportacje Żydów z Austrii i Moraw do Polski
26 października utworzenie Generalnego Gubernatorstwa na ziemiach polskich okupowanych przez Niemcy, ze stolicą w Krakowie
  26 października nakaz przymusowej pracy dla wszystkich Żydów w Generalnej Gubernii
  28 października pierwsze rozporządzenie nakazujące Żydom noszenie żółtych opasek we Włocławku
  6 listopada aresztowanie 183 pracowników naukowych Uniwersytetu Jagiellońskiego i Akademii Górniczo-Hutniczej w Krakowie (Sonderaktion Krakau)
kalendarium 12 listopada początek deportacji Polaków i Żydów z ziem włączonych do Rzeszy na tereny Generalnej Guberni
15-17 listopada Niemcy burzą wszystkie synagogi w Łodzi
1 grudnia wprowadzenie obowiązku noszenia opaski z gwiazdą Dawida przez wszystkich Żydów w Generalnej Guberni
5-6 grudnia konfiskata całego majątku należącego do polskich Żydów
grudzień rozwiązanie żydowskich gmin, liczących poniżej 500 mieszkańców — początek przesiedleń Żydów do specjalnych „żydowskich dzielnic mieszkaniowych” (gett)

1940

 
  8 lutego 1940 utworzenie getta w Łodzi
kalendarium 22-28 marca zajścia antyżydowskie w Warszawie
9 kwietnia atak niemiecki na Danię i Norwegię
27 kwietnia utworzenie obozu koncentracyjnego w Oświęcimiu (KL Auschwitz)
30 kwietnia zamknięcie getta łódzkiego
  10 maja inwazja Niemiec na Belgię, Holandię, Luksemburg i Francję
  30 maja rozpoczęcie nadzwyczajnej akcji pacyfikacyjnej (akcja AB), której ofiarą padło 3,5 tys. Polaków, zaliczonych do tzw. elementu przywódczego
  połowa roku utworzenie ośrodków eutanazji w Grafeneck, Brandenburg, Hartheim i Sonnenstein
  czerwiec trzecia fala deportacji obywateli polskich w głąb ZSRR; Żydzi stanowili 84% deportowanych
  14 czerwca przybycie do Auschwitz pierwszego transportu 728 polskich więźniów politycznych z Tarnowa; wkroczenie Niemców do Paryża
  8 sierpnia początek bitwy o Anglię
  lato zgoda na otwarcie żydowskich szkół powszechnych i kursów zawodowych
  13 września rozporządzenie Hansa Franka, nakazujące tworzenie gett na obszarze całego Generalnego Gubernatorstwa
  28 września podpisanie paktu berlińskiego (Niemcy, Włochy i Japonia), który ustalał przyszły podział świata
kalendarium 2 października w Warszawie powstaje największe getto w okupowanej Europie
3 października władze francuskie Vichy wydają Statut des Juifs, na mocy którego pod koniec 1940 pozbawiono wolności 30 tys. Żydów
5 października władze rumuńskie legalizują konfiskatę własności żydowskiej w Rumunii
7 października ogłoszenie w Bułgarii ustaw ograniczających prawa Żydów
16 listopada zamknięcie getta warszawskiego, odcięcie go od reszty miasta
 

1941

 
  10 stycznia rejestracja wszystkich Żydów Holandii
  21-23 stycznia zajścia antyżydowskie w Rumunii
  luty zamieszki antyżydowskie w Hadze i Amsterdamie
  25-26 lutego strajk generalny w Amsterdamie i okolicy w obronie Żydów
  1 marca rozkaz Himmlera dotyczący wybudowania dla 100 tys. jeńców radzieckich obozu w Brzezince (Auschwitz II), który zgodnie z planami SS miał się stać miejscem ich eksterminacji
  3-20 marca utworzenie i zamknięcie getta w Krakowie
kalendarium 10 kwietnia zajścia antyżydowskie w Antwerpii
24 kwietnia zamknięcie getta w Lublinie
6 czerwca w ramach przygotowań do wojny z Rosją, Hitler wydaje tzw. rozporządzenie o komisarzach, nakazujące wykonanie egzekucji bez sądu na każdej osobie podejrzanej o wrogi stosunek do Trzeciej Rzeszy
22 czerwca agresja Niemiec na ZSRR (plan „Barbarossa”)
23 czerwca początek masowych mordów dokonywanych przez Einsatzgruppen A, B, C i D na terenach ZSRR
kalendarium 25-29 czerwca pogrom antyżydowski w Kownie
29 czerwca rozpoczęcie tzw. akcji samooczyszczających — prowokowania i organizowania przez Niemców pogromów antyżydowskich na zajmowanych terenach ZSRR
lipiec-sierpień pogromy antyżydowskie z udziałem miejscowej ludności na zajmowanych przez wojska niemieckie ziemiach wschodnich (m.in. 7 lipca pogrom w Radziłowie, 10 lipca pogrom w Jedwabnem)
połowa roku decyzja Heydricha o „ostatecznym rozwiązaniu kwestii cygańskiej”
  1 lipca-31 sierpnia masowe mordy Żydów w Besarabii z udziałem Armii Rumuńskiej
  lipiec zajścia antyżydowskie w Oslo
  20 lipca utworzenie getta w Mińsku na Białorusi
  25-27 lipca pogrom Żydów we Lwowie, zorganizowany przez ukraińskich nacjonalistów, tzw. dni Petlury
  31 lipca Hermann Göring upoważnia Heydricha do opracowania szczegółowego planu „ostatecznego rozwiązania kwestii żydowskiej”
  II połowa roku tworzenie gett na zdobytych przez Niemcy terenach wschodnich
kalendarium 1 sierpnia utworzenie getta w Białymstoku
sierpień wydanie dekretu, w którym ostatecznie ustalono zasady rasowo-biologicznej klasyfikacji Cyganów
1 sierpnia oficjalne wstrzymanie, na skutek protestów niemieckiej opinii publicznej, akcji eutanazji, którą jednak w tajemnicy kontynuowano
3/4 września pierwsza egzekucja wykonana przy użyciu gazu trującego (cyklonu B) na radzieckich jeńcach wojennych w KL Auschwitz
3-6 września utworzenie dwóch gett w Wilnie
  15 września-13 października deportacja z Besarabii i Bukowiny do Transnistrii ok. 150 tys. Żydów, spośród których ok. 90 tys. umiera
  19 września obowiązek noszenia przez Żydów w miejscach publicznych na obszarze Rzeszy ubrań z gwiazdą Dawida
  29-30 września masowy mord Żydów (ponad 33 tys.) w Babim Jarze koło Kijowa na Ukrainie
  1 paźdz.- 22 grud. masowe mordy Żydów wileńskich (33,5 tys.)
kalendarium 14 października pierwsze deportacje ludności żydowskiej z Europy Zachodniej na Wschód
15 października wprowadzenie kary śmierci dla Żydów, opuszczających getto bez pozwolenia oraz dla osób ukrywających zbiegów lub udzielającym im pomocy
28 października masowy mord Żydów (ok. 9 tys.) w V Forcie w Kownie
5 listopada deportacje 5 tys. Romów z Niemiec do „obozu cygańskiego”, zlokalizowanego na terenie getta łódzkiego
1 listopada rozpoczęcie budowy obozu zagłady w Bełżcu
  listopad-grudzień masowe mordy Żydów deportowanych z Niemiec do getta w Rydze, dokonywane w lasach Rumbuli
  7 grudnia japoński atak na Pearl Harbor — Stany Zjednoczone przystępują do wojny; uruchomienie w Chełmnie nad Nerem pierwszego ośrodka zagłady
 

1942

 
  16 stycznia 1942 początek deportacji Żydów z getta łódzkiego do obozu zagłady w Chełmnie nad Nerem
  20 stycznia konferencja w Wannsee, której celem jest skoordynowanie działań zmierzających do „ostatecznego rozwiązania kwestii żydowskiej”
  21 stycznia utworzenie w Wilnie Zjednoczonej Organizacji Partyzanckiej
  początek roku rozpoczęcie deportacji Cyganów do obozów zagłady, zlokalizowanych na okupowanych ziemiach polskich (trwały do lata 1944 r.)
  marzec budowa obozu zagłady w Sobiborze — rozpoczęcie deportacji Żydów francuskich do obozu zagłady Auschwitz-Birkenau, funkcjonowanie obozu przejściowego w Drancy pod Paryżem, przez który przeszło 70 tys. Żydów francuskich
  16 marca likwidacja getta w Lublinie, początek Akcji Reinhard
  17 marca pierwsze masowe mordy Żydów w Bełżcu
Proces Adolfa
Eihmanna
26 marca Eichmann wysyła pierwszy transport 999 Żydówek ze Słowacji do Auschwitz
kalendarium 4 maja pierwsza selekcja na rampie kolejowej w Auschwitz-Birkenau
7 maja pierwsze transporty Żydów docierają do ośrodka zagłady w Sobiborze
11 maja raport Bundu o sytuacji Żydów polskich, przekazany następnie rządowi na uchodźstwie
wiosna powstają pierwsze leśne obozy rodzinne partyzantki żydowskiej
połowa roku w Krakowie powstaje Organizacja Bojowa Młodzieży Chalucowej (hebr. He-Chaluc ha-Lochem, Walczący Pionier)
  11 czerwca rozkaz Eichmanna dotyczący deportacji Żydów z Holandii, Belgii i Francji do obozów zagłady
  19 lipca rozkaz Himmlera, by zakończyć likwidację Żydów w Generalnej Guberni do końca 1942 r.
kalendarium 22 lipca początek Wielkiej Akcji w warszawskim getcie, deportacja Żydów warszawskich do obozu zagłady w Treblince
23 lipca samobójcza śmierć inż. Adama Czerniakowa, prezesa Judenratu w getcie warszawskim
28 lipca utworzenie w Warszawie Żydowskiej Organizacji Bojowej (ŻOB)
sierpień oficjalny protest polskich środowisk przeciwko ludobójstwu, dokonywanemu na Żydach
4 października rozkaz deportowania wszystkich Żydów, więzionych w obozach koncentracyjnych na terenie Niemczech do Auschwitz i Majdanka
  12 listopada rozkaz Himmlera o utworzeniu na Zamojszczyźnie obszaru kolonizacyjnego dla Niemców, wysiedlenie ok. 150 tys. Polaków (w tym ponad 30 tys. dzieci)
  25 listopada rząd polski przekazuje władzom brytyjskim i amerykańskim raport na temat zagłady Żydów, opracowany i przewieziony na Zachód przez kuriera Polskiego Państwa Podziemnego, Jana Karskiego
kalendarium grudzień początek działalności partyzantki żydowskiej w lasach białostockich
4 grudnia utworzenie przy Delegaturze Rządu na Kraj konspiracyjnej Rady Pomocy Żydom (Żegota) — jedynej w okupowanej Europie instytucji rządowej, zajmującej się pomocą i ratowaniem Żydów przed Zagładą
10 grudnia rząd polski na uchodźstwie prosi aliantów o podjęcie działań odwetowych przeciwko Niemcom, którzy dokonują mordów na ludności cywilnej Polski, głównie na Żydach
16 grudnia Himmler podpisuje dekret o osadzeniu niemieckich Cyganów w Auschwitz-Birkenau
17 grudnia deklaracja państw sprzymierzonych, potępiająca zbrodnie niemieckie oraz zapowiadająca ukaranie winnych
 

1943

 
  styczeń pierwszy transport Cyganów z Prus Wschodnich do Auschwitz
  4 stycznia zbrojny opór Żydów w getcie częstochowskim
  18-22 stycznia pierwsze wystąpienie zbrojne w getcie warszawskim, tzw. akcja styczniowa
  5-12 lutego deportacja ludności żydowskiej z getta w Białymstoku, przy czynnym oporze Żydów
  26 lutego otworzenie obozu cygańskiego w KL Auschwitz
  8 marca niemiecki koncern Kruppa otwiera fabrykę na terenie KL Auschwitz
kalendarium marzec komunikat zapowiadający karanie przez władze polskiego państwa podziemnego osób szantażujących Żydów
19 kwiet.-16 maja powstanie w getcie warszawskim
8 maja samobójcza śmierć 18 przywódców powstania warszawskiego (m.in. Mordechaja Anielewicza) w bunkrze przy ul. Miłej 18
12 maja samobójcza śmierć członka Rady Narodowej w Londynie, Szmula Zygelbojma, w proteście przeciwko bierności świata wobec Holokaustu
  czerwiec zakończenie budowy czwartego (ostatniego) krematorium w KL Auschwitz; walki w gettach w Częstochowie i Lwowie
kalendarium 1 sierpnia zbrojny opór Żydów w gettach będzińskim i sosnowieckim
2 sierpnia bunt i ucieczka więźniów z obozu zagłady w Treblince
16-23 sierpnia powstanie w getcie białostockim
14 października bunt i ucieczka więźniów z obozu zagłady w Sobiborze
3 listopada masowa akcja uśmiercania resztek ludności żydowskiej (ok. 18 tys.) w obozie na Majdanku, tzw. dożynki (Erntefest)
 

1944

 
  7 kwietnia ucieczka z Auschwitz dwóch więźniów żydowskich (Alfred Wetzler i Rudlf Vrba), którzy przekazują światu szczegółowy raport dotyczący masowych mordów w obozie
kalendarium kwiecień-październik deportacja 438 tys. Żydów węgierskich do KL Auschwitz-Birkenau
16 maja bunt więźniów cygańskich podczas pierwszej próby likwidacji Zigeunerlager w Auschwitz
6 czerwca lądowanie aliantów w Normandii
20 lipca nieudana próba zamachu na życie Hitlera
23 lipca wizytacja delegacji Międzynarodowego Czerwonego Krzyża w Theresienstadt
1 sierpnia wybuch powstania warszawskiego
  sierpień-październik likwidacja getta łódzkiego
  2/3 sierpnia likwidacja obozu cygańskiego w Auschwitz-Birkenau
  3 września ostatni transport Żydów holenderskich opuszcza obóz w Westerbork, wśród więźniów jest Anna Frank z rodziną
  7 października bunt żydowskiego Sonderkommando w Auschwitz-Birkenau
  koniec października ostatnie gazowanie w Auschwitz
  26 listopada rozkaz Himmlera nakazujący zniszczenie komór gazowych i krematoriów w Auschwitz-Birkenau
 

1945

 
  styczeń początek ewakuacji obozów koncentracyjnych, tzw. marszów śmierci
kalendarium 17 stycznia bunt w obozie zagłady w Chełmnie nad Nerem
27 stycznia wojska radzieckie wyzwalają KL Auschwitz
15 kwietnia Brytyjczycy oswabadzają obóz w Bergen-Belsen
29 kwietnia wojska amerykańskie wyzwalają obóz w Dachau
30 kwietnia Hitler popełnia samobójstwo
8 maja koniec wojny w Europie
14 listopada rozpoczęcie procesu zbrodniarzy wojennych w Norymberdze
topKup ciekawą książkęKalendarium opracowano na podstawie książki „Holocaust — zrozumieć dlaczego”
Książkę zakupić można w Internecie w wydawnictwie BELLONA.

[zob. w uStroniu:]
Pogromy Żydów w Europie wschodniejZbrodnie chrześcijan nad ŻydamiHiszpański holocaust
Kościół katolicki a holocaustProgramowy antysemityzm KościołaKrótka pamięć chrześcijanNoc kryształowa
Dlaczego antysemickie ekscesy podbudowano kultem maryjnym?Antyjudaizm Kościoła w średniowieczuCzy antysemityzm znajduje poparcie w Nowym Testamencie?