Wysuń menu główne / MAIN MENU «•» wysuń / schowaj MENU
uStronie INDEX
Strona zgodna z najnowszą normą XHTML 1.1.: uStronie :. Spis artykułów / CONTENT
forum | chat | księga gości
INDEX Biblia Artykuły Hebrajski

Dawid Ben GURION

Dawid Ben Gurion Dawid Ben Gurion uważany jest za ojca współczesnego państwa Izrael. Stanął na czele narodu żydowskiego walczącego o utrzymanie suwerenności kraju.

Dawid Ben Gurion Fotografia Dawida Ben Guriona (Davida Grüna), pochodząca najprawdopodobniej z 1914 r. To hebrajskie imię przyjął w 1906 r., kiedy wyemigrował do pracy do Palestyny.

Dawid Ben Gurion, właściwie David Grün, urodził się 16 października 1886 r. w Płońsku, na ziemiach polskich pod zaborem rosyjskim. Jego ojciec — Wiktor należał do radykalnego ruchu syjonistycznego, propagującego ideę powrotu prześladowanych Żydów wschodnioeuropejskich do ich biblijnej ojczyzny — Izraela, który w tym czasie, znany pod nazwą Palestyny, stanowił część muzułmańskiego imperium Turków Ottomańskich.

Dawid poszedł w ślady ojca i starał się zdobyć zwolenników dla ruchu syjonistycznego głosząc, że budowa Izraela powinna się zacząć od osadnictwa żydowskiego w Palestynie. Sam wyemigrował do Palestyny w 1906 roku i przyjął hebrajskie nazwisko: Ben Gurion.

Początkowo pracował na farmie i działał aktywnie w syjonistycznej organizacji robotniczej Poale Zion, a w 1912 roku rozpoczął studia prawnicze w Konstantynopolu. Z chwilą wybuchu I wojny światowej powrócił do Palestyny. Wydalony w 1915 roku przez Turków za działalność syjonistyczną, wyjechał na krótko do USA. W 1917 r. Brytyjczycy walczący z Turkami w Palestynie ogłosili tzw. deklarację Balfoura obiecującą poparcie Wielkiej Brytanii dla planu wydzielenia w Palestynie obszaru, który miałby stać się siedzibą narodową Żydów i miejscem ich osiedlania, a może nawet suwerennym państwem. Ben Gurion wstąpił wówczas do Legionu Żydowskiego przy armii brytyjskiej i wrócił do swej przybranej ojczyzny.

Ben Gurion Ben Gurion z żoną w okresie, gdy byt premierem (w środku, w marynarce), podczas wizytacji niewielkiego oddziału izraelskiej marynarki w porcie w Hajfie, po ostatecznym wycofaniu wojsk brytyjskich z Palestyny.

Po zakończeniu wojny, na mocy mandatu Ligi Narodów w miejsce pokonanej Turcji, kontrolę nad Palestyną przejęli Brytyjczycy. Ben Gurion zaangażował się w działalność na rzecz utworzenia niepodległego państwa żydowskiego, organizując życie osadników i zabiegając o polityczne poparcie dla kwestii utworzenia państwa żydowskiego, nie tylko w Palestynie, ale na całym świecie. Nawoływał do wzrostu żydowskiego osadnictwa na obszarze Palestyny i w 1921 r. założył Histadrut (Powszechna Organizacja Robotników Żydowskich w Ziemi Izraela).

Wkrótce Ben Gurion stał się jednym z ważniejszych polityków żydowskich na obszarze Palestyny. W 1930 r. został przywódcą socjaldemokratycznej partii Mapai, a w latach 1935-48 sprawował funkcję przewodniczącego Agencji Żydowskiej, będącej międzynarodową instytucją syjonistyczną, nadzorującą żydowskie osadnictwo w Palestynie.

Ben Gurion Na zdjęciu: Dawid Ben Gurion (z prawej) w okresie, gdy był premierem Izraela, ambasador Izraela H.E.Abba Eban (w środku) i ówczesny prezydent USA Harry Truman (z lewej), 8 maja 1951 roku.

Ben Gurion Ben Gurion w Izraelu w 1963 r. Jego nie oczekiwana rezygnacja z urzędu, pomimo iż motywował ją względami osobistymi, wywołała plotki o ostrych starciach w rządzie, nad którymi premier nie był w stanie zapanować.

W latach 30-tych XX wieku, w związku z nasileniem ruchów antysemickich w Europie, wzrosła też liczba żydowskich osadników w Palestynie i ruch syjonistyczny coraz głośniej domagał się utworzenia niepodległego państwa żydowskiego, co z kolei prowadziło do wzrostu napięcia w stosunkach żydowsko-arabskich. W 1939 roku, tuż przed wybuchem II wojny światowej (1939-45), Brytyjczycy, próbując zapobiec eskalacji konfliktu, wprowadzili surowe restrykcje dotyczące dopuszczalnej liczby żydowskich imigrantów.

Punkt zwrotny

Druga wojna światowa i jej następstwa były punktem zwrotnym w dziejach ruchu syjonistycznego. Masowa eksterminacja Żydów w III Rzeszy, rządzonej przez nazistów, wstrząsnęła opinią światową i wpłynęła na wzrost międzynarodowego poparcia dla kwestii utworzenia w pełni suwerennego państwa żydowskiego, zwłaszcza w krajach należących do ONZ. Nastroje sprzyjające Żydom przybrały na sile po 1945 roku, kiedy Brytyjczycy zaczęli umieszczać żydowskich imigrantów w specjalnych obozach dla uchodźców.

Ben Gurion przekonany, że utworzenie państwa żydowskiego napotka na zbrojny opór sąsiadujących państw arabskich, podjął starania o powołanie narodowych sił obrony na bazie zbrojnych organizacji żydowskiego podziemia w Palestynie.

14 maja 1948 roku Ben Gurion, w oparciu o rezolucję ONZ z 1947 roku, zakładającą podział Palestyny pomiędzy Żydów i Arabów, proklamował powstanie niepodległego państwa Izrael. Został pierwszym premierem nowego państwa, a funkcję tę łączył ze stanowiskiem ministra obrony. W kilka godzin po ogłoszeniu deklaracji niepodległości, do Izraela wkroczyły oddziały żołnierzy z wielu sąsiadujących państw arabskich (Syrii, Libanu, Jordanii, Arabii Saudyjskiej, Egiptu, Iraku). Pomimo przewagi liczebnej, Arabowie ponieśli klęskę i wojna o niepodległość w 1949 r. zakończyła się pomyślnie dla młodego państwa żydowskiego, chociaż Arabowie nie uznali Izraela.

Ben Gurion zajął się umacnianiem pozycji państwa i organizowaniem życia społeczności żydowskiej w nowej ojczyźnie. Popierano masową emigrację Żydów do Izraela i proces asymilacji nowych osadników, co sprzyjać miało budowaniu poczucia tożsamości narodowej. Opracowano jednolity system edukacji i — poprzez budowę nowych osiedli żydowskich — roztoczono kontrolę nad terytorium jeszcze niedawno należącym do Arabów. W roku 1953 Ben Gurion podał się do dymisji, ale po dwóch latach, w okresie wzrostu napięcia na Bliskim Wschodzie, ponownie objął piastowane poprzednio stanowiska.

Pogrzeb Ben Guriona Kiedy w 1970 r. Ben Gurion, rezygnując z funkcji posła do parlamentu, całkowicie wycofał się z życia politycznego i poświęcił się pisaniu pamiętników.

Przy narastającym nacjonalizmie arabskim i nasileniu nastrojów antyżydowskich, państwa arabskie zyskały poparcie ze strony ZSRR, w postaci dostaw broni. Izrael z kolei otrzymywał wsparcie militarne od Francji, która w nacjonalizmie arabskim upatrywała zagrożenia dla swych posiadłości na Bliskim Wschodzie i w związku z tym w Izraelu widziała sojusznika. Napięcie wzrosło w lipcu 1956 roku, kiedy decyzją prezydenta Egiptu Gamala Abdela Nasera o nacjonalizacji Kanału Sueskiego poważnie zagrożone zostały strategiczne interesy Francji i Anglii w tym rejonie. We wrześniu 1956 roku odbyły się tajne rozmowy francusko-angielsko-izraelskie, podczas których opracowano plan wspólnego uderzenia na Egipt.

29 października wojska izraelskie niespodziewanie zaatakowały Egipt na Półwyspie Synaj. Doskonale przygotowana przez sztab izraelski operacja wywołała jednak falę protestów i pod naciskiem międzynarodowej opinii, głównie USA, wojska francusko-brytyjsko-izraelskie zmuszone zostały do odwrotu. Działania wojenne ustały w listopadzie. Siły Izraela opuściły Półwysep Synaj, ale aby utrzymać spokój w rejonie na granicy rozlokowano oddziały misji pokojowej ONZ.

Ben Gurion kierował państwem do 1963 roku. W tym okresie wyraźnie umocniła się pozycja Izraela, chociaż nie udało mu się doprowadzić do porozumienia z Arabami. W 1970 roku wycofał się definitywnie z życia politycznego. Zmarł w Tel Awiwie 1 grudnia 1973 roku.

top