Wysuń menu główne / MAIN MENU «•» wysuń / schowaj MENU
uStronie INDEX
Strona zgodna z najnowszą normą XHTML 1.1.: uStronie :. Spis artykułów / CONTENT
forum | chat | księga gości
INDEX Biblia Artykuły Hebrajski

Jasir ARAFAT

Palestyński przywódca Jasir Arafat stał się symbolem aspiracji narodowowyzwoleńczych Palestyńczyków. W swej karierze politycznej balansuje pomiędzy przemocą i terrorem a dyplomacją.

Arafat Jasir Arafat podczas konferencji prasowej w londyńskiej siedzibie premiera na Downing Street 10, w końcowej fazie rozmów pokojowych, dotyczących sytuacji na Bliskim Wschodzie, w maju 1998 roku.

MUHAMMAD Abed Aruf Arafat al-Qudua al Hussajn urodził się 4 sierpnia 1929 roku w Kairze, w Egipcie (data urodzin Arafata budzi kontrowersje wśród historyków). Był szóstym z kolei potomkiem zamożnego kupca palestyńskiego, który w 1927 roku przybył tu z Jerozolimy. Po śmierci matki w 1933 roku, Arafat (jego imię oznacza osobę niefrasobliwą) został wysłany do wuja w Jerozolimie.

W tym czasie tereny Azji Zachodniej, pomiędzy rzeką Jordan a Morzem Śródziemnym, pozostawały pod kontrolą Brytyjczyków. Dominujący w rejonie Palestyńczycy (Arabowie osiadli w historycznej krainie, nazwanej przez Rzymian Palestyną) domagali się niepodległości. Dążenia niepodległościowe islamskiej ludności arabskiej spotkały się ze sprzeciwem mniejszości żydowskiej, która uważała terytorium Palestyny za swą ojczyznę. Stały napływ ludności żydowskiej do Palestyny sprzyjał narastaniu konfliktu w rejonie. W 1947 roku ONZ zaproponowała podział Palestyny na część arabską i izraelską.

Przed powrotem do Kairu w 1937 roku, Arafat miał okazję naocznie obserwować narastający kryzys w stosunkach arabsko-żydowskich. W ciągu następnych dziesięciu lat sytuacja uległa dalszemu zaostrzeniu i Brytyjczycy wycofali się z Palestyny. W 1948 roku powstało niezależne państwo Izrael. W odpowiedzi państwa arabskie zawiązały koalicję antyżydowską i konflikt przerodził się w otwartą wojnę. Większość Palestyńczyków zmuszona była opuścić teren nowo powstałego państwa. Uciekinierzy znaleźli schronienie na Zachodnim Brzegu Jordanu, pozostającym wówczas pod kontrolą Jordanii lub w strefie Gazy, będącej sferą wpływów egipskich. Pozostali wyjechali za granicę.

Arafat Jasir Arafat (po prawej) i Kamal Nasser (po lewej) — rzecznik OWP w Jordanii w roku 1969.

Arafat walczył z bronią w ręku w wojnie arabsko-izraelskiej w 1948 roku. Po klęsce Arabów wraz z rodziną zamieszkał w Kairze i (podobno) na miejscowym uniwersytecie ukończył studia inżynieryjne. Przytłoczony porażką Arabów i losem uciekinierów wstąpił do Federacji Studentów Palestyńskich. Działalność w Federacji pozwoliła Arafatowi rozwinąć umiejętności zręcznego mówcy i polityka. Jako student odbył także szkolenie wojskowe i służył w armii egipskiej podczas kryzysu sueskiego w 1956 roku, kiedy to Egipt walczył z połączonymi siłami izraelsko-brytyjsko-francuskimi.

Fatah i OWP

Po ukończeniu studiów w 1956 roku, Arafat przeniósł się do Kuwejtu, gdzie podjął pracę w administracji. Nadal interesował się polityką i z czasem nabrał przekonania, że państwa arabskie nie zamierzają angażować się zbrojnie w walkę o niepodległość Palestyny. Uznał, że Palestyńczycy powinni wziąć sprawy w swoje ręce. W 1958 roku był współzałożycielem zbrojnej organizacji palestyńskiej al-Fatah, która zapowiedziała otwartą walkę z Izraelem. Arafat był współwydawcą pisma organizacji i zajmował się rozbudową sieci sympatyków i członków ugrupowania. Działalność ta miała charakter tajny. Aby uniknąć zdemaskowania organizacji, Arafat przyjął pseudonim, Abu Ammar.

W celu uzyskania poparcia dla sprawy ze strony elit palestyńskich, Arafat odbył wiele podróży na Bliski Wschód i do Europy. W 1964 roku państwa arabskie powołały do życia Organizację Wyzwolenia Palestyny (OWP). Jej celem nie był jednak — jak tego pragnął Arafat — szybki atak na Izrael.

Wojna sześciodniowa

W 1965 roku Arafat zmuszony był opuścić Kuwejt i przeniósł się do Algierii, gdzie uzyskał wszechstronną pomoc ze strony władz. Nadal aktywnie działał w Fatah i zdołał zorganizować pierwszą poważniejszą akcję partyzantów OWP w Izraelu. Atak zakończył się niepowodzeniem, ale cała sprawa odbiła się szerokim echem w środkach masowego przekazu. Niektóre państwa arabskie zareagowały na rozwój wydarzeń, udzielając poparcia al-Fatah, inne milczały, obawiając się odwetu ze strony Izraela.

Żołnierze izraelscy Żołnierze izraelscy, prowadzący jeńca, podczas wojny sześciodniowej w roku 1967. Izrael pokonał wówczas Egipt, Syrię i Jordanię.

Działalność Fatah stanowiła silny bodziec do tworzenia kolejnych ugrupowań o zbliżonym charakterze. Wzrastające poparcie niektórych państw arabskich dla partyzantki palestyńskiej wywołało eskalację przemocy.

Kryzys zaczął się w 1967 roku, gdy z inicjatywy prezydenta Nasera połączone siły Egiptu, Jordanii i Syrii zaatakowały Izrael. Izraelczycy odpowiedzieli zdecydowanym kontratakiem i po sześciu dniach wojny opanowali Półwysep Synaj, strefę Gazy, Zachodni Brzeg Jordanu, wschodnią część Jerozolimy i Wzgórza Golan. W odniesieniu do tych terenów przyjęła się nazwa Terytoria Okupowane. W wyniku wojny kolejna fala Palestyńczyków zmuszona została do opuszczenia kraju. Klęska Nasera podważyła jego pozycję jako przywódcy i przyczyniła się do osłabienia wiarygodności OWP, która pozostawała w ścisłym związku z reżimem egipskiego prezydenta.

WAŻNIEJSZE DATY
1929 Narodziny w Kairze
1933-37 Pobyt w Palestynie
1958 Założenie Fatah
1964 Powstanie Organizacji Wyzwolenia Palestyny
1969 Przewodniczący OWP, wydalony z terenu Jordanii
1974 Przemówienie na forum Narodów Zjednoczonych
1987 Wybuch powstania powszechnego (intifada)
1994 Podpisanie umowy w Oslo; Otrzymanie Nagrody Nobla; Nominacja na przywódcę Autonomii Palestyńskiej

Porażka wojsk arabskich w walce z Izraelem wpłynęła na ugruntowanie przekonania Arafata, iż tylko walka partyzancka może przynieść zwycięstwo. Arafat planował zorganizowanie rewolucji na terytoriach okupowanych, ale plan w końcu nie doczekał się realizacji. Na zmianę sytuacji Arafata wpłynęła bitwa o Karamesz. W marcu 1968 roku siły Izraela zajęły siedzibę Fatah — Karamesz, w Jordanii. Zapewniwszy sobie poparcie Jordanii, Palestyńczycy zmusili Izrael do odwrotu. Zwycięstwo to miało ogromne znaczenie propagandowe dla Fatah, do której po zwycięstwie napłynęło wielu ochotników. Przywódcy organizacji odgrywali coraz większą rolę na bliskowschodniej scenie politycznej. Arafat, jako rzecznik Fatah, zaczął stosować strategię łączenia działań dyplomatycznych z walką zbrojną przeciw Izraelowi.

W 1969 roku Arafat przejął kierownictwo OWP. Aby w przyszłości uniknąć rozłamu w ruchu wyzwoleńczym, domagał się włączenia do OWP pozostałych organizacji palestyńskiego ruchu narodowego. OWP przypominała teraz rodzaj rządu na wygnaniu. Pomimo pewnych obiekcji ze strony władz jordańskich obawiających się, że działalność OWP podważa autorytet rządu, centrum organizacyjne OWP znalazło się w Jordanii. Działające w ramach organizacji grupy ekstremistów — Ludowy Front Wyzwolenia Palestyny czy Ludowy Demokratyczny Front Wyzwolenia Palestyny — zorganizowały serię ataków terrorystycznych. Arafat zobowiązał się kontrolować działania tych grup, nie powstrzymał jednak akcji, w której na terytorium Jordanii trzy samoloty liniowe zostały wysadzone w powietrze w wyniku zamachu bombowego. W odpowiedzi władze Jordanii, przy pomocy wojska, brutalnie wydaliły OWP z terytorium państwa. Punktem oparcia OWP były teraz południowy Liban i Syria. Ataki terrorystów palestyńskich wywołały oburzenie opinii publicznej i podważyły wiarygodność Arafata, starającego się uzyskać poparcie dla sprawy palestyńskiej. Z tego względu w 1973 roku postanowił ograniczyć ataki terrorystów wyłącznie do celów izraelskich.

Stosunki arabsko-izraelskie uległy pogorszeniu podczas wojny Yom Kippur w 1973 roku, kiedy to Egipt podjął próbę wyparcia Izraelczyków z półwyspu Synaj (Egipt wraz z Syrią niespodziewanie zaatakowały Izrael w dniu największego żydowskiego święta. Później, pod wpływem propagandy arabskiej, ogłaszającej rzekomy sukces nad Izraelam, do wojny przystapiła równiez Jordania). Kwestia palestyńska zyskała między narodowe znaczenie, gdy państwa arabskie wstrzymały dostawy ropy na Zachód, domagając się wycofania Izraela z Terytoriów Okupowanych [zob. artykuł: Bardzo pożyteczny kryzys w uStroniu]. Embargo skłoniło Izrael do opuszczenia Synaju, ale Izraelczycy utrzymali kontrolę nad pozostałą częścią Terytoriów Okupowanych.

Upadek Libanu

W 1974 r. Arafat dążył do uzyskania dla OWP uznania międzynarodowego, licząc, że to zapewni mu wiodącą rolę podczas negocjacji z Izraelem w sprawie Palestyny. Osiągnął cel, zwracając się do Zgromadzenia Generalnego Narodów Zjednoczonych, obradującego nad kwestią Palestyny we wrześniu tego roku. W rezultacie państwa arabskie uznały Organizację Wyzwolenia Palestyny za wyłącznego przedstawiciela Palestyńczyków. Umocniła się także pozycja samego Arafata.

Ostrzeliwanie Bejrutu W 1982 roku Izrael przeprowadził operację militarną pod kryptonimem „Pokój dla Galilei”, która w istocie była atakiem na sąsiadujący Liban, z którego terytorium bojówki palestyńskie prowadziły ostrzał osiedli i miast żydowskich w północnej Galilei.
Na zdjęciu: ostrzał stolicy Libanu, Bejrutu, przez artylerię izraelską.

Osiągnięcia te zostały jednak zniweczone w wyniku zaangażowania OWP w wojnę domową w Libanie, po upadku tamtejszego rządu w 1975 roku. OWP zyskała wówczas silną pozycję w południowej części kraju, co stwarzało dogodne warunki dla działalności partyzantki palestyńskiej na pograniczu libańsko-izraelskim. Na ustawiczne ostrzeliwanie katiuszami swych miast, zza granicy z Libanem, Izrael odpowiedział kontratakiem — w 1978 roku wojska izraelskie wkroczyły do Libanu. W 1982 roku, w ramach operacji „pokój dla Galilei” Izrael dokonał kolejnej inwazji na Liban w celu likwidacji obozów palestyńskich. Bojownicy Arafata wycofali się najpierw do Bejrutu, a wkrótce potem do Tunezji. Część oddziałów OWP i Hezbollahu powróciła do Libanu po wycofaniu się wojsk Izraela w 1985 roku.

Intifada i wojna w Zatoce

W tym czasie rząd izraelski rozpoczął akcję osiedlania Żydów na terytoriach okupowanych. Tereny te były dość gęsto zaludnione, a zamieszkująca tam większość arabska obawiała się, że akcja ta doprowadzi w końcu do integracji terytorialnej obszaru z państwem Izrael. Spowodowało to wybuch powstania powszechnego (intifada) w grudniu 1987 roku.

Palestyńczyk Podczas intifady — powszechnego powstania Arabów przeciwko panowaniu Izraela w 1988 r. Palestyńczyk powiewa flagą swego kraju na Zachodnim Brzegu Jordanu.

Wystąpienia przeciwko Izraelowi miały z początku najczęściej formę strajków i aktów niesubordynacji ze strony Palestyńczyków, później jednak przyjmowała coraz brutalniejsza formę. Walka o władzę w OWP spowodowała, że początkowo organizacja ta nie miała kontroli nad rozwojem wydarzeń. Dopiero po umocnieniu się pozycji Arafata, OWP przejęła kierownictwo powstania. W 1988 roku Arafat uznał, że militarne pokonanie Izraela nadal jest poza zasięgiem możliwości Palestyńczyków. Dlatego zaryzykował zmianę taktyki walki, rezygnując z przemocy i terroru na rzecz rozwiązań dyplomatycznych. Złożył wówczas deklarację, w której uznał państwo Izrael i odrzucił terroryzm.

Zapowiadana przez Arafata polityka nie stosowania przemocy spotkała się z uznaniem USA, które nawiązały rozmowy z OWP. Sytuacja ta utrzymała się do 1990 roku, kiedy to ekstremiści palestyńscy ponownie dopuścili się terrorystycznych ataków na Izrael. Arafat znalazł się w trudnej sytuacji, bowiem z jednej strony pragnął pozostać lojalny wobec palestyńskich współtowarzyszy walki, z drugiej natomiast wiązały go umowy między narodowe. Jego wiarygodność została podważona, rozmowy palestyńsko-amerykańskie zerwane.

Aresztowanie terrorystów Izraelscy żołnierze dokonują aresztowania Palestyńczyków w miasteczku Ramallah na Zachodnim Brzegu.

Kolejnym błędem Arafata było poparcie dla Iraku, po inwazji na Kuwejt w 1990 roku. Przywódca Iraku, Saddam Husajn, uzależnił wycofanie wojsk irackich z Kuwejtu od opuszczenia przez Izrael terytoriów okupowanych. Irak zyskał poparcie OWP, ale spotkał się z opozycją ze strony arabskich eksporterów ropy, którzy czuli się zagrożeni akcją Husajna. Państwa te poparły koalicję ONZ pod przewodnictwem USA, która w wyniku operacji „Pustynna Burza”, w 1991 roku wyzwoliła Kuwejt. Poparcie Arafata dla Iraku doprowadziło do ograniczenia przez państwa arabskie finansowego wsparcia dla OWP.

Po wojnie w Zatoce Perskiej, Stany Zjednoczone a podjęły działania, zmierzające do ustabilizowania sytuacji na Bliskim Wschodzie. Z inicjatywy USA w październiku 1991 roku rozpoczął się arabsko izraelski proces pokojowy. W konferencji uczestniczyły Izrael i Jordania, wykluczono natomiast z rozmów OWP, która powróciła do stosowania przemocy i terroru. Przedstawiciele Palestyny — nota bene zwolennicy OWP — zostali jednak dopuszczeni do udziału w rozmowach. OWP udało się w końcu odbudować zaufanie, chociaż wyrażona przez jej przedstawicieli wola unormowania stosunków palestyńsko-izraelskich wystawiona została na kolejną próbę w wyniku działań terrorystycznej grupy Hamas — głównego rywala OWP w ramach palestyńskiego ruchu narodowego. Hamas była jedną z organizacji fundamentalistycznych, domagających się oparcia ustroju państwowego Palestyny na prawie islamu i odrzucających wszelkie próby porozumienia z Izraelem.

Rokowania

Na tle poglądów islamskich ekstremistów, postawa Arafata wydawała się wielu Izraelczykom umiarkowana. Skłoniło to izraelskiego premiera Rabina do nawiązania rozmów z OWP, w styczniu 1993 roku.

Arafat w ONZ Kolejnym wielkim krokiem na drodze do unormowania sytuacji na Bliskim Wschodzie było przemówienie Arafata na forum Zgromadzenia Ogólnego Narodów Zjednoczonych w grudniu 1988 r.

Domagając się likwidacji ugrupowań o charakterze terrorystycznym, wyraził on nadzieję na pokojową współpracę z Arafatem. Rozmowy oficjalnie prowadzono w Waszyngtonie. W sierpniu, w czasie trwania negocjacji, niespodziewanie ujawniono, że tajne rozmowy prowadzone w Oslo, w Norwegii, zaowocowały porozumieniem o historycznym znaczeniu.

Porozumienie

Arafat uznał państwo Izrael, odrzucił terroryzm i przyjął odpowiedzialność za działania wszystkich odłamów OWP. W zamian Rabin uznał OWP za oficjalne przedstawicielstwo Palestyńczyków. Powzięto też ustalenia co do ograniczonej autonomii palestyńskiej i procesu wycofywania wojsk izraelskich z Terytoriów Okupowanych. Umowa wywołała falę krytyki, zarówno po stronie Izraela, jak i Palestyny, ale zyskała szerokie poparcie opinii międzynarodowej. W uznaniu zasług w pracy na rzecz pokoju Arafat, Rabin oraz minister spraw zagranicznych Izraela — Szimon Peres, otrzymali w roku 1994 Pokojową Nagrodę Nobla.

Zgodnie z warunkami umowy, w maju 1994 roku oddziały policji palestyńskiej przejęły kontrolę nad strefą Gazy i w Jerychu. Arafat powrócił do Palestyny i objął kierownictwo struktur administracyjnych Autonomii. W 1995 roku, podczas kolejnego spotkania w Oslo — tak zwane Oslo II, ustalono zasady wycofywania wojsk izraelskich z Zachodniego Brzegu Jordanu.

Rabin, Clinton & Arafat Historyczne wydarzenie — premier Izraela Icchak Rabin i palestyński przywódca Jasir Arafat wymienili uścisk dłoni w obecności prezydenta USA Billa Clintona, 13 września 1993 r.

Obydwaj przywódcy musieli stawić czoła atakom terrorystów, których celem była destabilizacja procesu pokojowego. Zabójstwo Rabina w listopadzie 1995 roku przez izraelskiego ekstremistę postawiło pod znakiem zapytania proces pokojowy na Bliskim Wschodzie. Następca Rabina, Beniamin Nataniahu, należał do grona zagorzałych krytyków ugody w Oslo, nie ufał Arafatowi i sprzeciwiał się ustępstwom terytorialnym na rzecz Palestyńczyków. Prowadzona przez niego polityka, zwłaszcza w odniesieniu do kwestii osadnictwa na terytoriach okupowanych, była sprzeczna z postanowieniami porozumienia zawartego w Oslo i w efekcie,w roku 1997, proces pokojowy zatrzymał się.

Nataniahu przegrał jednak w wyborach parlamentarnych 1998 roku, a z kolei jego następca, Ehud Barak, podjął na nowo rozmowy pokojowe z Arafatem. Posunął się proces wycofywania wojsk izraelskich z Zachodniego Brzegu Jordanu i uwolniono część więźniów palestyńskich. Do rozwiązania nadal pozostaje nabrzmiała kwestia spornych Terytoriów Okupowanych, w tym także zagadnienie żydowskiego osadnictwa na Zachodnim Brzegu i w strefie Gazy oraz problem sprawowania władzy w Jerozolimie, która jest świętym miastem Arabów, Żydów i chrześcijan.

Jasir Arafat nadal jest niekwestionowanym przywódcą Palestyńczyków. Obawiając się ewentualnej konkurencji, nie godzi się na choćby częściowe przekazanie kompetencji innym. Aby utrzymać pokój i doprowadzić do powstania państwa palestyńskiego, być może będzie zmuszony zmienić metody sprawowania władzy i dopuścić do udziału w rządach swoich współpracowników, którzy w drodze rokowań i dyplomacji potrafią załagodzić konflikty zagrażające procesowi pokojowemu na Bliskim Wschodzie.

top