Wysuń menu główne / MAIN MENU «•» wysuń / schowaj MENU
uStronie INDEX
Strona zgodna z najnowszą normą XHTML 1.1.: uStronie :. Spis artykułów / CONTENT
forum | chat | księga gości
INDEX Biblia Artykuły Hebrajski

Sporządzanie testamentu — mądre i pożyteczne

pióro

PETERSONOWIE byli rozczarowani.[*] Liczyli na to, że środki uzyskane ze sprzedaży nieruchomości wystarczą im na dodatkową emeryturę, a nawet na hojny podarunek dla dzieci. Zawiedli się jednak, gdyż po dokonaniu transakcji musieli zapłacić wysoki podatek.

Smithowie też mieli nieruchomości, których wartość z biegiem lat znacznie wzrosła. Dzięki poczynieniu specjalnych kroków co do sprzedaży tych dóbr, po przejściu na emeryturę, zapewnili sobie stały dochód — wsparli dzieci i przekazali coś na wybrane przez siebie cele dobroczynne.

Rose Jones była zdezorientowana i przy gnębiona. Wkrótce po niespodziewanej śmierci męża zaczęła od władz stanowych i federalnych otrzymywać pisma urzędowe, których nie rozumiała. Sprawami finansowymi, takimi jak płacenie podatków czy ubezpieczenie na życie zawsze zajmował się jej mąż, John. Często mówił, by się nie martwiła. „Trzymam rękę na pulsie” — powtarzał. Ale gdy umarł, nie pozostawiwszy testamentu — środki mające przynosić dochody zostały zamrożone. Poradzono jej, by wynajęła prawnika, który ustali, co posiadał mąż i w jaki sposób można przepisać to na jej nazwisko. Okazało się, iż zgodnie z prawem część majątku przejdzie na dzieci z poprzedniego małżeństwa jej męża, chociaż wiedziała, że nie było to jego wolą. Przybita stratą męża, musiała dodatkowo się martwić, co teraz zrobić i ile będzie kosztować doprowadzenie wszystkiego do ładu.

Mary Brown również przeżyła tragedię, gdy przedwcześnie zmarł jej mąż. Nieco otuchy dodawała jej jednak świadomość, że mąż odpowiednio się ubezpieczył na życie, toteż ona i dwójka ich dzieci mają zapewnione środki do życia. Wiedziała też, jaka część majątku stała się jej własnością zaraz po śmierci męża i co jeszcze otrzyma na mocy testamentu. Z trudem przystosowywała się do wdowieństwa, niemniej była bardzo wdzięczna mężowi, że wcześniej tak starannie poukładał swe sprawy, iż jego śmierć nie przysporzyła jej ani dzieciom żadnych kłopotów materialnych.

Dzięki czemu losy Smithów i Mary Brown potoczyły się inaczej? Dzięki sporządzeniu odpowiedniego testamentu.

*// Chociaż przykłady w tym artykule są fikcyjne — oparto je na prawdziwych przeżyciach. Ponadto podane informacje dotyczą głównie prawa amerykańskiego, ale omówione zasady mają zastosowanie w wielu innych krajach.

Czym Jest testament?

Testament to po prostu rozporządzenie, jak ma być rozdzielony twój majątek w razie twojej śmierci. Ale należy poczynić też kroki mające na celu skuteczne i korzystne finansowo wypełnienie twej woli. Może to obejmować spisanie mienia, wyznaczenie spadkobierców oraz sporządzenie innych dokumentów, na przykład umów powierniczych. Złożone sytuacje zwykle wymagają załatwienia dodatkowych formalności.

Chociaż większość ludzi bez wątpienia zgodzi się, że tego rodzaju przygotowania świadczą o mądrości, stosunkowo niewielu je podejmuje. Co zaskakujące — 70 procent dorosłych Amerykanów nie sporządziło testamentu! Najczęstsze wymówki to: „Jestem zbyt zajęty; później się za to wezmę”. „Nie mam wiele pieniędzy ani cennych rzeczy do przekazania”. „Nie mam prawnika”. „Nie lubię myśleć o śmierci”. „Nie wiem, od czego zacząć”.

Oczywiście może ci się wydawać, że sporządzenie testamentu przerasta twoje możliwości. Ale nie musi tak być. Aby się do tego zabrać, zazwyczaj wystarczy trochę się przygotować i zrozumieć, co należy zrobić. Podobnie jak w wielu innych sprawach, nie będzie to trudne, jeśli zadanie podzielisz na etapy i będziesz się nimi zajmować po kolei.

Kolejne kroki
• Przygotuj spis tego, co posiadasz i co jesteś winny
• Określ cele i potrzeby własne i rodziny
• Wybierz osoby, które mają wypełnić twoją wolę — na przykład wykonawcę testamentu oraz opiekuna twych dzieci — i upewnij się, czy przyjmą na siebie te obowiązki
• Zasięgnij rady u kogoś, kto ma w tej dziedzinie doświadczenie, by jak najkorzystniej opracować testament

Kolejne kroki

• Pierwszym krokiem jest sporządzenie spisu majątku. Powinieneś nie tylko wyszczególnić, co posiadasz, ale też określić wartość każdej rzeczy oraz podstawę prawną jej posiadania, czyli tytuł własności. Większość dóbr można podzielić na: papiery wartościowe (akcje, obligacje, fundusze powiernicze), nieruchomości (twój dom, nieruchomości dzierżawione lub oddane w posiadanie), rachunki bankowe (konta oszczędnościowe, czekowe), ruchomości (dzieła sztuki, kolekcje, biżuteria, samochody, meble), ubezpieczenie na życie, ubezpieczenia emerytalne i prywatne firmy. Po spisaniu swego mienia zrób listę tego, co jesteś winny — długi hipoteczne, pożyczki, weksle i zadłużone karty kredytowe. Po odliczeniu tych zobowiązań od całego majątku, otrzymasz jego czystą wartość. W wielu krajach dobra materialne przekazywane komuś w spadku są obłożone podatkiem, którego wysokość zależy od ich czystej wartości, tak więc suma ta ma duże znaczenie.

• Po drugie, rozważ, jak pragniesz rozdysponować swym majątkiem, przy czym nie chodzi o ilość, ale o cel przekazania środków danej osobie. Mąż czy żona oczywiście pomyśli o zapewnieniu utrzymania swemu partnerowi. Rodzice zechcą zabezpieczyć materialnie dzieci. Dorosłe dziecko zadba o opiekę nad sędziwymi rodzicami. Ponadto możesz uwzględnić niektórych przyjaciół lub jakieś instytucje dobroczynne. Ważne jest wyszczególnienie, kto ma zostać objęty spadkiem i co ma otrzymać.

Nie zapomnij uwzględnić różnych nieprzewidzianych okoliczności, które mogą wpłynąć na wykonanie twej woli. Na przykład, co zrobić, gdy spadkobierca umrze wcześniej niż ty? Czy chciałbyś, aby wówczas zapisana mu część przypadła jego współmałżonkowi, dzieciom lub jeszcze komuś innemu?

• Po trzecie, wybierz osoby odpowiedzialne za wypełnienie twych życzeń. W większości wypadków potrzebny jest wykonawca testamentu, a niekiedy też opiekun i powiernik. Bez względu na to, kogo wybierzesz, wyznacz chociaż jedną taką osobę i upewnij się, czy zechce przyjąć na siebie to zobowiązanie. Wykonawca testamentu po twej śmierci zarządza majątkiem spadkowym i dba o przeprowadzenie wszelkich czynności prawnych i spadkowych oraz wydaje spadkobiercom majątek spadkowy zgodnie z twoją wolą. Zazwyczaj najlepiej nadaje się do tego członek rodziny, choć w bardziej złożonej sytuacji może być korzystniej, gdy zajmie się tym na przykład wydział powiernictwa jakiegoś banku. W testamencie powinieneś też wyznaczyć opiekuna, który na wypadek śmierci twojej i twego współmałżonka będzie wychowywać wasze nieletnie dzieci. Jeśli uwzględniasz powiernictwa dla swych dzieci, opiekuna możesz jednocześnie uczynić powiernikiem — pod warunkiem, że potrafi zarządzać finansami. Jeżeli opiekunowi brak takich umiejętności, do występowania w roli jedynego powiernika — lub współpowiernika wraz z opiekunem — lepiej byłoby upoważnić chociażby wydział powiernictwa w banku.

• Krok czwarty polega na zorientowaniu się, w jaki sposób możesz osiągnąć swe cele. Czy spadkobierca ma od razu przejąć przypadającą mu część środków, czy wolisz je przekazać powiernikowi, aby nimi zarządzał dla dobra spadkobiercy? To ogromna różnica. W pierwszym wypadku, z chwilą śmierci tracisz kontrolę nad swym majątkiem. Natomiast jeżeli go powierzasz, nawet po śmierci niejako masz wpływ na jego spożytkowanie. Powołany przez ciebie powiernik będzie zarządzał twoim mieniem na rzecz spadkobierców, zgodnie z wytycznymi zawartymi w umowie powierniczej. Na przykład gdy chodzi o nieletnie dzieci, przez powiernictwo można zapewnić im odpowiednią opiekę i określić, w jakim wieku dane dziecko na będzie pełne prawo własności.

Kto może pomóc?

Aby się dowiedzieć, jaką drogą możesz osiągnąć swe cele, prawie zawsze należałoby się poradzić specjalisty w tej dziedzinie. Rozporządzenie na wypadek śmierci powinno uwzględniać okoliczności i twoje osobiste zamiary. Możesz więc potrzebować pomocy różnych osób, jak chociaż by doradcy finansowego czy agenta ubezpieczeniowego. Jeśli uwzględniasz datek na jakąś darowiznami.

Chociaż podczas opracowywania testamentu można korzystać z pomocy wielu osób, ostateczną wersję i konieczne dokumenty powinien przygotować prawnik zajmujący się sprawami spadkowymi. Bez skrępowania należy pytać każdego doradcę o jego kwalifikacje i doświadczenie w tej dziedzinie. Jeśli masz szczególne życzenia, takie jak przepisanie rodzinie firmy lub zapewnienie opieki niepełnosprawnemu krewnemu, zapytaj doradcę, czy miał już do czynienia z podobnymi przypadkami. Przy każdej sprawie proś o wyjaśnienie, ile będą kosztować takie usługi, i spisz umowę.

Sporządzanie testamentu to dziedzina, w której niewiedza może zaszkodzić. Rozważmy przykład małżonków, których nazwiemy Mary i Paul. Całe swe mienie chcieli równo podzielić między trzy córki. Ponieważ ich córka Sara mieszkała obok, postanowili uczynić ją współwłaścicielką całego majątku. „Dzięki temu Sara będzie mogła zarządzać naszą własnością, gdy my nie będziemy już do tego zdolni” — pomyśleli. „A skoro ma razem z nami prawo do wszystkiego i po naszej śmierci zostanie jedyną właścicielką, nie musimy sporządzać testamentu ani dokumentów poświadczających jego autentyczność. Gdy umrzemy, po prostu podzieli się z siostrami”.

Ale wszystko ułożyło się inaczej, niż planowali Mary i Paul. Po ich śmierci Sara podzieliła się spadkiem z siostrami, ale czynności te były opodatkowane, co znacznie zmniejszyło jej część. Ponadto, mimo że była współwłaścicielką, nie dysponowała wszystkimi możliwościami zarządzania, do jakich zgodnie z pragnieniem rodziców miałaby prawo. Mary i Paul mieli dobre intencje. Chcieli zapewnić sobie opiekę na wypadek niedołęstwa oraz bezproblemowe i tanie przekazanie dzieciom majątku. Wybrali jednak niewłaściwe środki do osiągnięcia tych celów.

Testament nie powinien być sprawą, której się poświęca uwagę tylko raz w życiu. Co pewien czas należy go przejrzeć, ponieważ zmieniają się przepisy podatkowe, prawa dziedziczenia i sytuacja życiowa. Śmierć krewnego, narodziny wnuków, otrzymanie spadku i wzrost wartości majątku — wszystko to zmusza niekiedy do wniesienia poprawek do testamentu.

Sporządzenie testamentu to rzeczywiście niełatwe zadanie. Wymaga czasu, sił i poświęcenia, a często wiąże się również z trudnymi decyzjami. Jest też głębokim przeżyciem, ponieważ dotyczy spraw i ludzi bliskich twemu sercu oraz tego, jakiej chcesz dla nich przyszłości. Musisz się poważnie zastanowić, zanim zdecydujesz, co pragniesz zrobić z majątkiem i w jaki sposób osiągnąć zamierzone cele. Jeżeli jednak ktoś nie przywiązuje do tego należytej wagi, mogą się pojawić poważne kłopoty, co wynika z przykładów przytoczonych na wstępie artykułu. Natomiast poczynienie odpowiednich kroków przyniesie dobrodziejstwa, które naprawdę są warte włożonego w to wysiłku. Największą nagrodą będzie spokój umysłu wypływający ze świadomości, że masz aktualny plan finansowego zabezpieczenia bliskich.

topPrzebudźcie się!, nr 23 z 8 grudnia 1998