Wysuń menu główne / MAIN MENU «•» wysuń / schowaj MENU
uStronie INDEX
Strona zgodna z najnowszą normą XHTML 1.1.: uStronie :. Spis artykułów / CONTENT
forum | chat | księga gości
INDEX Biblia Artykuły Hebrajski

Casiodoro de Reina walczy o Biblię hiszpańską

————————————————————
Fragm. z Biblii Casiodora Reiny
• Z Biblii del Oso, z 1569 roku:
„Y temerán desde el Occidente el nombre de Iehoua: y desde el nacimiento del Sol, su gloria: porque vendrá como rio violento impellido por viento de Iehoua”. (Isaías 59:19)

• Powyższy werset ze zredagowanej w 1602 roku przez Cipriana de Valerę Biblii Reiny:
„Y temeràn desde el Ocidente el nombre de Iehova: y desde el nacimiento del Sol su gloria: porque vendrà el enemigo como rio, mas el espíritu de Iehova levantara vandera contra él”. (Isaías 59:19)

• Ten sam werset ze współczesnej redakcji tekstu Reiny — z roku 1960:
„Y temerán desde el occidente el nombre de Jehová, y desde el nacimiento del sol su gloria; porque vendrá el enemigo como río, mas el Espíritu de Jehová levantará bandera contra él”. (Isaías 59:19)

• I jeszcze raz ów werset, z kolejnej edycji Biblii Reina-Valera, z 1995 roku:
„Y temerán desde el occidente el nombre de Jehová, y desde el nacimiento del sol, su gloria; porque él vendrá como un río encajonado, impelido por el soplo de Jehová”. (Isaías 59:19)

Reina Titlepage Biblia Reiny z 1569 roku, zawierająca imię Boże, zarówno na stronie tytułowej, jak i w całym tzw. Starym Testamencie

• Reina-Valera z 1960 roku:
„Las palabras de Jehová son palabras limpias, Como plata refinada en horno de tierra, Purificada siete veces. Tú, Jehová, los guardarás; De esta generación los preservarás para siempre”. (Salmos 12:6-7)

• Reina-Valera z 1977 roku:
„Las palabras de Jehová son palabras sinceras, Como plata refinada en horno de tierra, Purificada siete veces. Tú, Jehová, nos guardarás; De esta generación nos preservarás para siempre”. (Salmos 12:6-7)

Casiodoro de Reina Cassiodorus Reinius, czyli Casiodoro de Reina

SZESNASTOWIECZNA Hiszpania była dla czytelników Biblii niebezpiecznym miejscem. Z polecenia Kościoła katolickiego inkwizycja zwalczała nawet najmniejsze przejawy nieprawowierności. Jednakże pewien młody mężczyzna z południowej Hiszpanii nie tylko czytał Biblię, ale też ślubował przetłumaczyć ją na język ojczysty, aby mógł się z nią zapoznać każdy mieszkaniec jego kraju. Człowiek ten nazywał się Casiodoro de Reina.

Reina zainteresował się Biblią podczas lat spędzonych w klasztorze San Isidro del Campo na przedmieściach Sewilli. W latach pięćdziesiątych XVI wieku sporo mnichów w tym niezwykłym klasztorze poświęcało więcej czasu na czytanie Pisma Świętego niż na wypełnianie obowiązków zakonnych. W rezultacie orędzie biblijne zmieniło ich sposób myślenia. Odrzucili katolicką naukę o czyśćcu oraz kult obrazów. Ich poglądy siłą rzeczy nabrały rozgłosu, toteż, w obawie przed hiszpańską inkwizycją, postanowili uciec za granicę. Reina był jednym z dwunastu, którym udało się dotrzeć do Genewy w Szwajcarii.

Po ucieczce, która omal nie zakończyła się fiaskiem, Reina jeździł po Europie z jednego miasta do drugiego i za każdym razem jakoś udawało mu się wymknąć prześladowcom. W roku 1562 bezradni inkwizytorzy spalili w Sewilli jego kukłę, ale nawet te surowe pogróżki nie odwiodły Reiny od zamiaru przetłumaczenia Pisma Świętego. Chociaż żył w ciągłym strachu przed aresztowaniem, bo za jego głowę wyznaczono nagrodę, nieustannie pracował nad swym hiszpańskim przekładem. „Wyjąwszy czas, gdy byłem chory lub podróżowałem, (…) nie wypuszczałem pióra z ręki” — wyjaśnił.

Reina ukończył pracę mniej więcej po 10 latach. Przetłumaczona przez niego cała Biblia została wydana w roku 1569 w szwajcarskiej Bazylei. To wyjątkowe dzieło było pierwszym kompletnym hiszpańskim przekładem Pisma Świętego z języków oryginalnych. Od kilkuset lat Biblia była dostępna po łacinie, którą znała jednak tylko elita. Reina uważał, iż Księgę tę powinien móc zrozumieć każdy, toteż starał się to umożliwić z narażeniem własnego życia.

W słowach wstępnych swego przekładu Reina wyjaśnił, dlaczego podjął się tego zadania. „Zakaz wydawania Pisma Świętego w języku prostego ludu stanowi wyjątkową zniewagę dla Boga i szkodzi dobru człowieka. Niewątpliwie jest to dzieło Szatana i tych, nad którymi on panuje. (…) Bóg dał ludziom swe Słowo, żeby wszyscy je rozumieli i wprowadzali w czyn, jeśli więc ktoś zabrania czytania go w jakimkolwiek języku, nie może się kierować szlachetnymi pobudkami”.

Było to śmiałe oświadczenie, zwłaszcza że zaledwie 18 lat wcześniej hiszpańska inkwizycja umieściła na indeksie Biblię „w języku kastylijskim [hiszpańskim] oraz w każdym innym języku narodowym”. Najwyraźniej Reina nie pozwolił, by strach przed człowiekiem zdławił jego miłość do prawdy.

Reina gorąco pragnął nie tylko udostępnić Biblię wszystkim ludziom mówiącym po hiszpańsku, ale też dokonać jak najwierniejszego przekładu. We wstępie przedstawił zalety tłumaczenia bezpośrednio z języków oryginalnych. Wyjaśnił, że do łacińskiej Wulgaty zakradły się błędy, a jednym z najbardziej rażących było usunięcie imienia Bożego.

Imię Boże w przekładach hiszpańskich

Portada de la Biblia del Oso - JHWH Tytulowa karta Biblii Reiny, zawierająca hebrajski Tetragram imienia Bożego (wyraźnie widoczny w powiększeniu)

Reina wiedział, że każdy rzetelny przekład Biblii powinien zawierać imię Boże, Jehowa, występujące w tekście oryginału. Odrzucił zwyczaj zastępowania go tytułami w rodzaju „Bóg” czy „Pan”. Swoje racje wyłuszczył w charakterystyczny dla siebie, bezpośredni sposób, w przedmowie do swego tłumaczenia.

„Zachowaliśmy imię (Iehoua) z niezwykle ważkich powodów. Przede wszystkim dlatego, że w tych miejscach, gdzie występuje w naszym przekładzie, można je również znaleźć w tekście hebrajskim, więc naszym zdaniem omijanie go lub zmienianie byłoby równoznaczne z niewiernością i świętokradztwem przeciw prawu Bożemu, które nie pozwala niczego usuwać ani dodawać. (…) Ten wymyślony przez Diabła zwyczaj [omijania imienia Bożego] wywodzi się z przesądu współczesnych rabinów, którzy wbrew twierdzeniom, że otaczają to święte imię czcią, w rzeczywistości je zataili, wskutek czego słudzy Boga zapomnieli o tym, co zgodnie z Jego życzeniem miało Go odróżniać od wszystkich innych (…) bogów”.

To chwalebne pragnienie wywyższania imienia Bożego miało dalekosiężne skutki. Przykład Reiny sprawił, że do dnia dzisiejszego w znakomitej większości hiszpańskich tłumaczeń — zarówno katolickich, jak i protestanckich — używa się imienia Bożego. Głównie dzięki niemu, czytelnicy prawie każdego hiszpańskiego przekładu Biblii mogą z łatwością się przekonać, iż Bóg ma własne imię, które odróżnia Go od wszystkich innych bóstw.

Warto zauważyć, że na stronie tytułowej Biblii Reiny widnieje po hebrajsku imię Jehowa. Reina poświęcił swe życie szczytnemu celowi — zachowaniu Słowa Bożego, i przełożył je na język zrozumiały dla milionów ludzi.

topNa podstawie Strażnicy nr 11 z 1 czerwca 1996 roku oraz hiszpańśkich zasobów internetowych